|
Αγγελή Ανδρονίκη [1553] Θεοδωρακοπούλου Αγγελική [1670] Κατσιάκου Φωτεινή [1588] Πετροπούλου Ιωάννα [1675] |
Εργασία Για το Μάθημα Κοινωνικές και Νομικές Πλευρές της Τεχνολογίας http://hyperion.math.upatras.gr/courses/soctechΜάϊος 1999 |
ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΙΣΜΟΣ:
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΡΟΗΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ
Ingrid Volkmer
Το Διαδίκτυο [Internet]: Ένα Παγκόσμιο Μέσο;
Ως το ταχύτερα αναπτυσσόμενο μέσο επικοινωνίας, το Internet μπορεί να θεωρηθεί ως εικόνα ενός κόσμου παγκοσμιοποιημένων μέσων ενημέρωσης, ο οποίος έχει αναγάγει την παγκόσμια επικοινωνία σε ένα νέο επίπεδο. Αν και η τηλεόραση ήταν ένας προάγγελος αυτής της νέας εποχής της παγκόσμιας επικοινωνίας προσεγγίζοντας ένα ακροατήριο σε όλο τον κόσμο με παγκόσμια διανομή και νεωτεριστικό παγκόσμιο προγραμματισμό (όπως αυτός του CNN και του MTV), το Internet αποκαλύπτει το απόλυτο όραμα για μια παγκόσμια κοινότητα. Οι συνέπειες αυτής της νέας παγκόσμιας επικοινωνίας—ή της κοινωνίας της αλληλεπίδρασης—είναι σε μεγάλο βαθμό εμφανείς: τα εθνικά σύνορα ολοένα και περισσότερο εξαφανίζονται μέσα στον κυβερνοχώρο° γεγονότα, ζητήματα και απόψεις αλληλεπιδρούν ανώνυμα° υπερκείμενα [hypertexts] δημιουργούν νέους πολιτισμικούς συνδέσμους. Χάρη σε νέους τρόπους επικοινωνίας, η ελεύθερη ροή της πληροφορίας, η οποία έχει συλλεχθεί αλληλεπιδραστικά από νέες φωνές, τώρα υφίσταται° ο Παγκόσμιος Ιστός [World Wide Web] ειδικότερα, χρησιμεύει ως φόρουμ τόσο για την μετάδοση ευρείας- όσο και στενής-ζώνης διαπολιτισμικών, διεθνικών, μη ελεγχόμενων ελεύθερων συνομιλιών. Μια προσεκτικότερη ματιά στις πιο πρόσφατες εξελίξεις αυτού του μέσου αποκαλύπτει όχι μόνο ό,τι 20-40 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν το Internet
αλλά ό,τι—ειδικά το 1995—η υποδομή του Internet έχει ανανεωθεί σε βάθος.To 1995, έγινε πρώτα φανερό ό,τι ο Παγκόσμιος Ιστός [World Wide Web] είναι ένα πολυλειτουργικό παγκόσμιο φόρουμ. Αυτή η παρατήρηση βασίζεται στο γεγονός ό,τι η συνολική αύξηση των κεντρικών υπολογιστών [host computers] εκτός των Η.Π.Α. για πρώτη φορά υπερέβει την εγχώρια ανάπτυξη. Παρά το ό,τι η Βόρεια Αμερική έχει ακόμα το μεγαλύτερο αριθμό (4,5 εκατομμύρια κεντρικών υπολογιστών [host computers] τον Ιούλιο του 1995), η Δυτική Ευρώπη ήδη κατατάσσεται δεύτερη με 1,4 εκατομμύρια κεντρικών υπολογιστών [host computers] (σε σύγκριση με 730.000 τον Ιούλιο του 1994), ακολουθούμενη από την Ασιατική περιοχή του Ειρηνικού και την Ανατολική Ευρώπη. Η Αφρική (ειδικότερα η Νότια Αφρική), η Κεντρική
και η Νότια Αμερική και η Μέση Ανατολή επίσης εμφανίζουν μια αργή αλλά σταθερή ανάπτυξη (Internal World, 1995a, σελ.. 48). Αυτή η παγκόσμια εξάπλωση έχει συνοδευτεί από μια αύξηση της ποικιλίας των γλωσσών. Για παράδειγμα, ένας πρόσφατα λανσαρισμένος φυλλομετρητής δικτύου [net browser] επιτρέπει στο χρήστη να δηλώσει μια προτίμηση γλώσσας (Financial Times, 1995a)° ο αυξανόμενος αριθμός των μη-αγγλόφωνων εκδόσεων απευθείας σύνδεσης [on-line publications] επίσης αντανακλά την αυξανόμενα πολυγλωσσική κατάτμηση του περιεχομένου του Web. Η δυσανάλογη αύξηση του υπερεθνικού εμπορικού πεδίου (.com), η ολοένα και μεγαλύτερη εμπορευματοποίηση φυλλομετρητών [browsers] όπως το Yahoo!1, το οποίο χρησιμοποιείται από περισσότερους από 800.000 ανθρώπους καθημερινά (Financial Times, 1995c), καθώς και μια αναπτυσσόμενη αγορά για τη διαφήμιση, επιβεβαιώνουν ό,τι το World Wide Web και άλλα τμήματα του Internet όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο [e-mail] (το οποίο συμπεριλαμβάνει νέες υπηρεσίες όπως η Pobox.com2) υφίστανται φοβερή εμπορευματοποίηση.Το World Wide Web έχει ήδη γίνει μια virtual αγορά, όχι μόνο για προϊόντα ή υπηρεσίες άλλά επίσης για τα συμβατικά διεθνή, εθνικά και τοπικά εκπεμπόμενα και έντυπα μέσα ενημέρωσης. Ο κυβερνοχώρος διαμορφώνει νέα είδη οργάνωσης προγραμμάτων δημιουργώντας virtual δίκτυα, νέα μοντέλα ταυτόχρονης δημοσίευσης σε εφημερίδες και περιοδικά [syndication models] και διαλογικούς τρόπους λειτουργίας διασκορπισμένων ακροατηρίων πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα. Όχι μόνο έχουν οι τρόποι διάθεσης στην αγορά των παραδοσιακών και των virtual μέσων ενημέρωσης εντυπωσιακά επεκταθεί στο World Wide Web, αλλά και τα υπερεθνικά πεδία [domains] των δικτύων (.net) και των οργανισμών (.org) αναπτύχθηκαν εκθετικά το 1995. Υπηρεσίες και ιδιώτες ανακάλυψαν την on-line δημοσίευση, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αντικαθιστά ή προκαλεί τις επίσημες απόψεις. Αυτές οι εξελίξεις υποδεικνύουν ό,τι όχι μόνο υπάρχει ζωή μετά την τηλεόραση (Gilder, 1992) αλλά επίσης ζωή μετά την Εποχή της Πληροφορίας των ειδησεογραφικών καναλιών παγκόσμιας εμβέλειας. Αυτή η νέα εποχή επιτρέπει στους πορωμένους που αναζητούν ειδήσεις στο δίκτυο [news junkie-cybernauts] από τη Νέα Υόρκη, την Πόλη του Μεξικού, το Κέηπ Τάουν, το Πεκίνο, τη Μόσχα και το Βερολίνο όχι μόνο να παρακολουθούν τις ειδήσεις εν τη γεννέση τους στο CNN International αλλά επίσης να συνδιαλέγονται με τους δημοσιογράφους που καλύπτουν αυτά τα γεγονότα (μέσω sites όπως το πολιτικό e-zine “Slate” του Microsoft Network) και να ανταλλάσσουν απόψεις ο ένας με τον άλλον. Αυτό το νέο επίπεδο επικοινωνίας όχι μόνο επαναπροσδιορίζει το όραμα για ένα παγκόσμιο χωριό του Marshall McLuhan δημιουργώντας παγκόσμιες κοινότητες, αλλά επίσης δημιουργεί νέες χρήσεις για το τερματικό του υπολογιστή, το οποίο έχει μετατραπεί από μηχανή επεξεργασίας δεδομένων σε ένα πολυ-λειτουργικό εργαλείο για αλληλεπιδραστικότητα άμεσης σύνδεσης [on-line interactivity].
Φυσικά μπορεί να υποστηριχθεί ό,τι αυτές οι εξελίξεις πρέπει να εξετάσθούν υπό ένα περισσότερο ρεαλιστικό και λιγότερο ενθουσιώδες πρίσμα. Σε χώρες με λιγότερο αναπτυγμένη υποδομή όπου η πρόσβαση στο Internet είναι ακριβή (π.χ. στη Γερμανία), η στάση του “πυρετού του χρυσού” απέναντι σε αυτό το μέσο αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό. Αυτές οι εξελίξεις μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως ένα παραδοσιακό στοιχείο της διεθνοποίησης των μέσων μαζικής ενημέρωσης, η οποία ξεκίνησε στην αρχή της δεκαετίας του 1950 σαν μια μονόδρομη ροή από τις μοντέρνες προς τις παραδοσιακές κοινωνίες (Lerner 1958), από τις κεντρικές προς τις περιφερειακές χώρες (Galtung and Ruge 1965
), ή από το αναπτυγμένο Βόρειο προς το αναπτυσσόμενο Νότιο ημισφαίριο (UNESCO 1980). Αυτή η παγκόσμια επέκταση των μέσων ενημέρωσης βασίστηκε στη χρησιμοποίηση των μέσων ενημέρωσης για τον εκσυγχρονισμό—που σημαίνει διεργασίες εκδημοκρατισμού—και που στη δεκαετία της δορυφορικής τηλεόρασης του 1980, ήταν πρωτίστως ένα εμπορικό εγχείρημα που στόχευε στο να κερδίσει επικερδείς φέτες μιας διευρυνόμενης διεθνούς αγοράς των μέσων ενημέρωσης3. Μπορεί να υποστηριχθεί ό,τι οι νέες διεθνείς δομές ιδιοκτησίας, τα τραστ των μέσων ενημέρωσης, οι νέοι δίαυλοι διανομής και προγραμματισμού που εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, από κοινού με την τρέχουσα αγορά του κυβερνοχώρου έχουν απλά μεταμορφώσει αυτές τις δομές και συμπληρώσει την παγκόσμια επέκταση.Από μια άλλη προοπτική, η συζήτηση πάνω στην πολιτισμική κυριαρχία θα μπορούσε να θεωρηθεί παρωχημένη αφού η πρόσβαση στο Internet δεν υπόκειται σε έλεγχο και η ροή προγραμμάτων είναι δυνητικά ανοικτή και κατά διαστήματα αυτοεξισορροπητική (“spamming”). Η έννοια του πολιτισμικού ιμπεριαλισμού που προέκυψε από την εξάπλωση των διεθνών μέσων ενημέρωσης που προηγήθηκε και ήγειρε την απαίτηση για “ανάλογη ανταπόδωση της επιρροής από τη χώρα στην οποία ασκείται αυτή η επίδραση” (Boyd-Barrett 1977:17) μοιάζει ξεπερασμένη.
Παρόλα αυτά η αυξανόμενη διεθνοποίηση των μέσων ενημέρωσης, όπως επίσης και η συνεχώς μεγαλύτερη ανησυχία για την προστασία της πολιτισμικής αυτονομίας η οποία συνεχίζει να εκφράζεται τόσο σε εθνικούς όσο και σε διεθνείς κανονισμούς (όπως αυτοί της Τηλεόρασης Χωρίς Σύνορα στην Ευρώπη [Television Without Frontiers in Europe]
4 ), πρέπει να θεωρηθούν υπό το πρίσμα ενός όλο και περισσότερο ομογενοποιημένου κόσμου όπου ο μοντέρνος φιλελευθερισμός, οι αξίες και η ηθική εξαπλώνονται παγκόσμια. Ο κόσμος σήμερα μπορεί μεν ακόμα να περιγραφεί ως ένα παγκόσμιο χωριό, αλλά ένα χωριό που διαθέτει ένα νέο δίκτυο υπερλεωφόρων, που συγκλίνουν σε μία νέα κεντρική οδό, όπως επίσης και μικρούς παράδρομους. Αυτές οι ουσιαστικές αλλαγές εγείρουν νέα ερωτήματα πολιτισμικής—ή κυβερνοπολιτισμικής [cybercultural]—κυριαρχίας. Νέες επορευματοποιημένες τεχνολογίες όπως τα συστήματα δορυφορικής μετάδοσης, τα νέα παγκόσμια κανάλια μέσων ενημέρωσης όπως το CNN International και τα νέα παγκόσμια προγράμματα5 έχουν διαμορφώσει μια παγκόσμια αγορά των μέσων ενημέρωσης στην οποία οι παραδοσιακές απόψεις για τον ιμπεριαλισμό των μέσων ενημέρωσης πρέπει να αναθεωρηθούν εάν πρόκειται να εξετάσουμε τις παγκόσμιες επικοινωνίες υπό ένα καινούριο πρίσμα και να βρούμε μοτίβα σε αυτή την προσφάτως διαμορφωμένη παγκόσμια υποδομή. Για να κατανοήσουμε τη νέα αρχιτεκτονική της εποκοινωνίας, πρέπει να αντικαταστήσουμε τον εννοιολογικό σκελετό των μοντέρνων διεθνών επικοινωνιών με μια νέα παγκοσμιοποιημένη προοπτική η οποία επιτρέπει την ερμηνεία των νέων τομέων επικοινωνίας που προκύπτουν μέσα από το παγκόσμιο γενικότερο πλαίσιο των αλληλένδετων δομών και επιλογών επικοινωνίας.Από αυτή την παγκοσμιοποιημένη προοπτική, οι δυνατότητες της παγκόσμιας μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cybercasting facilities] αντιπροσωπεύουν μια νέα κοινή σφαίρα στην οποία το κοινό δεν είναι πλέον ένα ουσιώδες στοιχείο του πολιτικού συστήματος μίας και μόνης κοινωνίας (Habermas 1991), αλλά έχει μετασχηματιστεί σε μια, κατά κάποιο τρόπο, αυτόνομη παγκόσμια κοινή σφαίρα που μπορεί να περιγραφεί ως ένας κοινός ή συλλογικός χώρος όχι μεταξύ κοινού και κράτους αλλά μεταξύ του κράτους και μιας εξωκοινωνικής, παγκόσμιας κοινότητας. Μέσα σε αυτή την παγκόσμια κοινή σφαίρα του World Wide Web γεγονότα παγκοσμίου ενδιαφέροντος (επικρατέστερα
, ζητήματα οικολογικά και ανθρωπίνων δικαιωμάτων) τα οποία έχουν διαμορφωθεί πρωτίστως από την τηλεόραση συμπληρώνονται από “τοπικές” απόψεις και άλλα δίκτυα υπερ-συνδεδεμένης [hyperlink] πληροφορίας. Επιπλέον, το παραδοσιακό πολιτικό ρεπορτάζ έχει ανασυσταθεί εξαιτίας ενός νέου παραλληλισμού (όπως και μιας συνέχειας) ανάμεσα στις προοπτικές της συμβατικής κάλυψης (δημοσιογραφία “αλεξιπτώτου”[“parachute” journalism]6), της τοπικής αυθεντικότητας, και της αλληλεπιδραστικότητας της συνομιλίας σε όλο τον κόσμο.Αυτή η σφαίρα είναι αυτόνομη, αυτοκυρίαρχη και ευρέως ανεξάρτητη από κρατικούς και εθνικούς κανονισμούς όπως και από τα δύο διεθνή ρυθμιστικά και συμβουλευτικά σώματα (τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών [ITU] και την UNESCO). Αυτό δίνει στις διαθέσιμες υπηρεσίες το πλεονέκτημα της αυτονομίας όσον αφορά τη log-in πρόσβαση, το περιεχόμενο και τις μεθόδους της επικοινωνίας. Εντούτοις, ο αντίκτυπος μιας τέτοιας μη-ελεγχόμενης αυτονομίας περιλαμβάνει κρατικούς περιορισμούς στην παροχή τεχνικής πρόσβασης (η Κίνα π
.χ. έχει περιορίσει την πρόσβαση σε υπολογιστές μόνο στα πανεπιστήμια και σε ειδικές προνομιούχες ομάδες) και λογοκρισία των εγχώριων on-line εκδόσεων. Αυτή η παγκόσμια κοινή σφαίρα δεν έχει ούτε κέντρο ούτε περιφέρεια. Αντίθετα, μπορεί να χαρακτηριστεί από τη σχετικότητα του περιεχομένου. Ζητήματα συσχετίζονται ή υπερ-συνδέονται [hyperlink] το ένα με το άλλο χωρίς καμία αναφορά σε πραγματικές γεωγραφικές τοποθεσίες : ένας υπολογιστής που βρίσκεται στο New Jersey μπορεί να παρέχει πληροφορίες για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα, ή ένας υπολογιστής στην Αγγλία μπορεί να ενημερώνει τις on-line ειδήσεις για τις στρατιωτικές δραστηριότητες στη Βοσνία. Επιπλέον η υπερ-συνδεδεμένη πληροφορία [hyperlinked information] παρέχει μια ποικιλία οριζόντιας γνώσης με αναφορά σε Web sites αντί για συμφραζόμενα σε βάθος. Τα γεγονότα που συγκεντρώνονται σε αυτή την παγκόσμια κοινή σφαίρα είναι σύγχρονα, πράγμα που δημιουργεί μια νέα ιστορικότητα μικρών χρονικών περιόδων. Σύμφωνα με τη διατριβή του McLuhan (1966) πάνω στο ό,τι το μέσο είναι το μήνυμα, η σαφήνεια των on-line υπηρεσιών χαρακτηρίζεται από το ό,τι είναι γρήγορες, επίκαιρες, σύντομες και εστιασμένες. Πλεονασμός και ιστορικοί συνδεσμοι [links] παρέχονται σε συγκεντρωμένα αρχεία μενού αλλά όχι με βάση τη σημαντική ή τη θεματολογία. Εντός αυτής της παγκόσμιας κοινής σφαίρας, ο παραλληλισμός μεταξύ των μέσων ενημέρωσης (πρωτίστως των εντύπων, της τηλεόρασης και των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης) και μια νέα παγκόσμια κάθετη ενοποίηση τηλεοπτικών σταθμών, εφημερίδων και προγραμμάτων λογισμικού (π.χ. η Pearson στο Ηνωμένο Βασίλειο° η Microsoft και η Turner Broadcasting System στις Η.Π.Α.) παρέχουν ροή προγραμμάτων σε μια κοινή αγορά και νέες διεξόδους για την πώληση ανασυσκευασμένων προγραμμάτων. Αυτός ο νέος τύπος κάθετης ολοκλήρωσης έχει παράγει τα δικά του μοντέλα δημοσιογραφίας αναπαράγοντας το υπάρχον περιεχόμενο και δομές προγράμματος (on-line εκδόσεις), αναπτύσσοντας νέες μεθόδους δημοσιογραφικής παρουσίασης για το World Wide Web και χαρακτηριστικά θεωρώντας τα μέσα του Internet όπως τις υπηρεσίες του e-mail, των φόρουμ συζητήσεων [newsgroup services] και του Web ως αυθεντικές πηγές για τη συγκέντρωση ειδήσεων (οι οποίες μερικές φορές φτάνουν να αντικαθιστούν το υλικό των ειδήσεoγραφικών πρακτορείων). Ενώ κατά την πρώτη φάση της μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cybercasting], αρχικά τα εντυπα μέσα ενημέρωσης εμπλέκονταν στις εκδόσεις στο World Wide Web, η δεύτερη φάση έχει χαρακτηριστεί από την επιπρόσθετη ανάμιξη της τηλεόρασης και, πιο πρόσφατα, των ραδιοφωνικών σταθμών. Αυτή η εξέλιξη θα συνεπάγεται πιθανώς μία μεγάλη συγχώνευση των βιομηχανιών των τηλεπικοινωνιών, των εκπεμπόμενων μέσων και των ηλεκτρονικών και καλωδιακών βιομηχανιών στο κοντινό μέλλον. Τελικά, η τεχνολογική πρόοδος και οι παγκοσμίως ομογενοποιημένες αλληλεπιδραστικές γλώσσες (π.χ. η Java), από τη μία πλευρά και η δημιουργία τεχνολογιών δικτύου που διευκολύνουν την πρόσβαση σε καθορισμένες ευκολίες που προσφέρει το Web, από την άλλη, κάνουν ευκολότερη για τα μεμονωμένα άτομα τη δημιουργία html σελίδων [σελίδων Γλώσσας Σημείωσης Υπερκειμένου] και υποστηρίζουν πληροφοριακά κυκλώματα Intranet [εσωτερικό δίκτυο επιχείρησης].Αυτές οι διαστάσεις της παγκόσμιας επικοινωνίας μπορούν να εκλεπτυνθούν εν όψει της παγκόσμιας πολιτισμικής κυριαρχίας. Από αυτή την άποψη, ο κάθε πολιτισμός προσδιορίζεται από τις διαφορές του από τούς άλλους και η πολιτισμική κυριαρχία ολοένα και περισσότερο γίνεται τόσο υπόθεση παγκοσμίων ομάδων κοινοτήτων όσο και των εθνών. Αυτή είναι μάλλον μια ενοχλητική διεργασία αφού υπονοεί μια ποικιλία εξωκοινωνικών παγκόσμιων κουλτούρων, όπως η ομογενοποίηση της pop-κουλτούρας (την οποία ο Barber [1994] περιέγραψε ως “McΚόσμο” (“McWorld”) και ο τοπικισμός διαφόρων τύπων. Αυτό το νέο παγκόσμιο δίκτυο συμπεριλαμβάνει έναν παραλληλισμό ομογενών και ετερογενών συστατικών, παγκόσμιων και τοπικών.
7 Η ένταση μεταξύ πολιτισμικής ομογενοποίησης και ετερογενοποίησης μπορεί να θεωρηθεί ως το “ κεντρικό πρόβλημα των σημερινών παγκοσμίων αλληλεπιδράσεων” (Appadurai 1990, σελ.5). Έμπεριέχει παγκοσμιοποιημένο φατριασμό, γεγονός που έχει επιπτώσεις για την παγκόσμια προοπτική της υποδομής των μέσων ενημέρωσης και των εξελίξεων στην τηλεόραση όπως επίσης και στο νέο αλληλεπιδραστικό μέσο του Internet και στις νέες δομές της δημοσιογραφίας.Μετάδοση στον Κυβερνοχώρο [Cybercasting]
Ένας τέτοιος θεωρητικός σκελετός της παγκόσμιας επικοινωνίας επιτρέπει μία ανάλυση της παγκόσμιας εξάπλωσης του Internet που επικεντρώνεται τόσο στα διεθνή όσο και στα τοπικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής της νέας παγκόσμιας επικοινωνίας. Αυτός ο παραλληλισμός του διεθνισμού και του τοπικισμού, η δυναμική της ταλάντευσης μεταξύ παγκοσμίων και φατριαστικών “σωματιδίων” επικοινωνίας, αποκαλύπτει νέους τομείς παγκόσμιας γνώσης, γενικές και ειδικές απόψεις που συμβάλλουν ουσιαστικά στον ορισμό της πολιτισμικής κυριαρχίας μέσα στο γενικότερο παγκόσμιο πλαίσιο. Ενώ αυτός ο διεθνισμός περιλαμβάνει την παγκοσμιοποίηση που υπονοείται από το παγκόσμιο χωριό του McLuhan και περικλείει την παγκόσμια εξάπλωση των αξιών και των ηθικών προτύπων, των ειδώλων της pop κουλτούρας (είτε είναι ο Mozart, η Maddona, ή η Adidas) και πολιτικών ζητημάτων (Βοσνία και Μέση Ανατολή), νέα κανάλια επικοινωνίας με αλληλεπιδραστικά μεταδιδόμενο κατακερματισμένο περιεχόμενο προσθέτουν ένα ακόμα επίπεδο παγκόσμιας επικοινωνίας το οποίο μετασχηματίζει το παγκόσμιο όλον σε ένα ευρύ πεδίο παγκοσμίων κοινοτήτων, φατριών και απόψεων για τον κόσμο. Αυτός ο νέος τοπικισμός αντιπροσωπεύεται επίσης από την αυξανόμενη γλωσσική ποικιλία στο World Wide Web. Πολύ ειδικές μέθοδοι επικοινωνίας αρχίζουν να δημιουργούν παγκόσμιες γλωσσικές κοινότητες κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο “το Internet παρέχει διεξόδους για χρήστες που ενδιαφέρονται για τις μικροζυθοποιείες και τη συλλογή γραμματοσήμων”(
Financial Times, 1995a). Ανάλογα, οι Γαλλό-, Κινεζό-, Ρωσό-, Ιταλό-και Γερμανό-φωνοι “παντού στον κόσμο έρχονται σε επαφή ο ένας με τον άλλον στο Internet. Για έναν εκπατρισμένο που ζει στη Νέα Υόρκη, αυτό μπορεί να αποτελεί ένα σπουδαίο τρόπο για να συναναστραφείς με ανθρώπους που μιλούν τη μητρική σου γλώσσα”. Αυτή η πολυγλωσσική πρόοδος ενθαρρύνει τους μη-αγγλόφωνους—όπως επίσης και τη βιομηχανία της διαφήμησης—να χρησιμοποιήσουν το Internet. Οι επικριτές ισχυρίζονται ό,τι αυτή η εξέλιξη θα προκαλέσει την απώλεια της συνοχής του Internet. Άλλες ενδείξεις αναπτυσσόμενου τοπικισμού περιλαμβάνουν τον παραλληλισμό των διεθνών και εθνικών όπως επίσης και των περιφερειακών και τοπικών μέσων ενημέρωσης στο World Wide Web. On-line εκδόσεις τοπικών εφημερίδων πληθαίνουν σε απομακρυσμένες, αραιοκατοικημένες περιοχές όπως η Yukon Territory του Καναδά και σε διεθνείς και εθνικές περιοχές που δοκιμάζονται από πολιτικές εντάσεις και οξύνσεις πολιτισμικής ταυτότητας. Ο τοπικισμός επίσης αποκαλύπτει νέες μορφές παγκόσμιας τοπικής έκφρασης που μεταβιβάζουν τα τοπικά ζητήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Εντός της παγκόσμιας κοινής σφαίρας του World Wide Web, ζητήματα οικονομικά και pop κουλτούρας μπορούν να θεωρηθούν σαν διεθνή πεδία, ενώ κοινωνικά ζητήματα και ζητήματα κουλτούρας προκύπτουν στις εξειδικευμένες παγκόσμιες επικοινωνίες (Mowlana 1993).Οι οργανισμοί μέσων μαζικής ενημέρωσης σε “περιφερειακές” χώρες έχουν επίσης αυξήσει την παγκόσμια διασπορά τους.
8 Μέσα σε έναν κόσμο παγκοσμιοποιημένων μέσων ενημέρωσης, οι “περιφερειακές” χώρες περιλαμβάνουν όχι μόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες (όπως υποτίθεται κατά την άποψη του ιμπεριαλισμού των μέσων ενημέρωσης) αλλά χώρες και περιοχές που βρίσκονται στην οριακή γραμμή του ίχνους κάλυψης των μεγάλων δορυφόρων, όπως κάποιες περιοχές της Σκανδιναβίας, της Πορτογαλίας, της Μάλτας και της Ιρλανδίας, ή που χαρακτηρίζονται από υπανάπτυκτη υποδομή των τηλεπικοινωνιών, όπως επίσης και απομακρυσμένες περιοχές που μπορούν να κερδίσουν πρόσβαση στην παγκόσμια κοινή σφαίρα προσφέροντας μια τοπική άποψη πάνω στα ζητήματα.Αν και αρχικά το ίδιο το Internet και το World Wide Web αντιπροσώπευαν μια σφαίρα διεθνούς επικοινωνίας, οι πρόσφατες εξελίξεις αποκαλύπτουν την παρουσία τοπικιστικών ή φατριαστικών στοιχείων. Τα διαφοροποιά χαρακτηριστικά των δικτύων κυβερνομετάδοσης σε διάφορες περιοχές του κόσμου, όσον αφορά τις δομές συμμετοχής και αντιπροσώπευσης όπως επίσης την ατζέντα και το περιεχόμενο, έχουν δώσει ώθηση σε αυτόν τον τοπικισμό. Ο δημοφιλής νεολογισμός “μετάδοση στον κυβερνοχώρο” σηματοδοτεί ένα νέο επικοινωνιακό περιεχόμενο,
συγκεκριμένες οργανωτικές ρυθμίσεις και νέες μορφές παρουσίασης, αποκαλύπτοντας έτσι μια συγκεκριμένη παγκόσμια ατζέντα για τη δημοσιογραφία.στο World Wide Web.Δίκτυα Κυβερνομετάδοσης
Με την έλευση ποικίλων δορυφορικών καναλιών, τα παραδοσιακά μοντέλα του ελέγχου της έκδοσης (της διαδικασίας επιλογής των ειδήσεων)[“gatekeeping”] έχουν διαβρωθεί και νέοι τύποι παγκόσμιας δημοσιογραφίας έχουν αναπτυχθεί (Volkmer 1995). Οι παροχείς on-line υπηρεσιών έχουν αντικαταστήσει τις συμβατικές μεθόδους ελέγχου πρόσβασης (όπως η συγκατάθεση του εκδότη) παρέχοντας διάφορα τμήματα του φέροντος σήματος μέσα στις επιλογές του προγράμματος. Αυτά τα τμήματα του φέροντος σήματος, όπως οι επικεφαλίδες, προμηθεύονται ολοένα και περισσότερο από τα συμβατικά πρακτορεία ειδήσεων
, επικρατέστερα από το Reuters, τα οποία από πωλητές ειδήσεων χονδρικής έχουν μετασχηματιστεί σε εταιρίες άμεσης πώλησης. Άλλα τοπικά τμήματα, όπως η πολιτική και τα οικονομικά, παρέχονται από on-line εκδόχες των εκπεμπόμενων ή εντύπων τρόπων διάθεσης στην αγορά. Μέσα σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο, η διεργασία επιλογής της τοπικής ατζέντας και η παρουσίαση των ειδήσεων έχει αντικατασταθεί από την ενοίκιαση δημοσιογραφικού χώρου και κομματιών προγράμματος (όπως αυτός από το δίκτυο της Microsoft). Αυτή η εξέλιξη εκλεπτύνει την ηθική, την κοινωνική υπευθυνότητα και τις δημοσιογραφικές αξίες. Αν και ο έλεγχος της έκδοσης μπορεί να θεωρηθεί στην πράξη ως το κλίμα του τμήματος ειδησεογραφίας, ένα γραφειοκρατικό επαγγελματικό κοινωνικό περιβάλλον που επηρεάζει τη διαδικασία επιλογής των ειδήσεων (βλέπε Donohue, Tichenor και Olien 1972 και Wilke και Rosenberger 1991), η έλλειψη εκδοτικής διαφάνειας στα πακέτα του φέροντος σήματος, και η λογική και οι στόχοι της επιλογής απαιτούν νέους ρόλους ώστε οι on-line δημοσιογράφοι να μεσολαβούν στα ζητήματα και να οδηγούν σε σχετιζόμενα συμφραζόμενα. Η διαφάνεια στον έλεγχο της έκδοσης δημιουργεί μια ατμόσφαιρα ειδήσεων που βοηθάει τους ανθρώπους να επιλέξουν όχι μόνο την αγαπημένη τους εφημερίδα αλλά επίσης το on-line δίκτυο που προτιμούν. Οι παροχείς on-line υπηρεσιών, οι μηχανές αναζήτησης [search engines] και τα πακέτα λογισμικού του Internet αντιπροσωπεύουν νέους τύπους επικοινωνιακών διεξόδων που διασπείρουν την πληροφορία και παρέχουν αλληλεπιδραστικές και επικοινωνιακές υπηρεσίες. Αν και αυτά τα κυβερνοδίκτυα [cybernetworks] δεν υπόκεινται σε καμία νομική υποχρέωση ή περιορισμό, όλο και περισσότερο ελέγχουν τη ροή εσωτερικής πληροφορίας, επιλέγουν θέματα για μενού, παρουσιάζουν τα κύρια άρθρα του αρχισυντάκτη (editorials), και επιτρέπουν τη συμμέτοχή των οργανισμών, των εθνών και των περιοχών σε αυτή τη διεργασία. Παρόλα αυτά, όπως στην περίπτωση της CompuServe9 που αποκαλύφθηκε στη Γερμανία, οι παροχείς on-line υπηρεσιών μπορεί να αντιμετωπίζονται επικριτικά από τις κρατικές αρχές και να θεωρούνται υπεύθυνοι για την ευπρέπεια της ροής της πληροφορίας τους. Κατά την εν συνεχεία δημόσια συζήτηση στην περίπτωση αυτή επίσης απαιτήθηκαν ηθικές και νομικές υποχρεώσεις από τους παροχείς on-line υπηρεσιών.Αυτή η αναπτυσσόμενη κοινή αντίληψη του περιεχομένου του Internet και η αυξανόμενη εμπορευματοποίηση του δείχνουν ότι τα φόρουμ συζητήσεων [newsgroups] και τα Web sites δεν είναι πια εγχειρήματα αντίστοιχα με τα πολιτιστικά, αλλά πρόκειται να γίνουν δημόσια δίκτυα. Παρόλο που το
Internet θεωρείται ένα διεθνές, παγκόσμια προσβάσιμο, αλλά ποικιλόμορφο μέσο επικοινωνίας, υπάρχουν ήδη διαφορές στους τύπους των παροχέων on-line υπηρεσιών ανά τον κόσμο. Αυτές οι παραλλαγές περιλαμβάνουν διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης για τα πακέτα on-line πρόσβασης, διαφορές στους τύπους των ομάδων όπου στοχεύουν, διαφορετικές τοπικές τεχνικές βάσεις υποδομής και διαφορετικές επικοινωνιακές απαιτήσεις και τοπικούς πολιτικούς περιορισμούς. Η πρώτη γενιά των παροχέων on-line υπηρεσιών περιελάμβανε το ίδιο το Internet, το οποίο συστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1969,10 την CompuServe, που ιδρύθηκε το 1979, και την America Online, που ιδρύθηκε το 1985. Η δεύτερη γενιά έχει επιφέρει μια γρήγορη διαφοροποίηση των υπηρεσιών των παροχέων on-line σύνδεσης από την άποψη οργάνωσης και παγκόσμιας εξάπλωσης, όπως επίσης και εσωτερικής δομής. Ενώ το Internet ήταν αρχικά σχεδιασμένο για μια ηλεκτρονική κοινότητα που θα αποτελείτο από επαγγελματίες της πληροφορικής, οι πρόσφατες εξελίξεις (π.χ. η ίδρυση της Europe Online) αποκαλύπτουν μια εστίαση στη μαζική αγορά, όπως επίσης και μια αυξημένη οργανωτική διαφοροποίηση. Η ίδρυση συμβατικών on-line παροχέων μπορεί να θεωρηθεί ως η εποχή θεμελίωσης της οργάνωσης ηλεκτρονικών τρόπων διάθεσης στην αγορά, την οποία ακολούθησε μια πραγματιστική εμπορική on-line μαζική αγορά, που έχει προκαλέσει νέους τύπους εφοδιασμού με ενημερωτικό υλικό για ταυτόχρονη δημοσίευση [syndication] και μοντέλων δικτύου Στη δεύτερη φάση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη έχουν αναπτύξει μια μαζική αγορά και οι on-line υπηρεσίες έχουν συμβάλει ώστε “απλές πρωτοβουλίες να γίνονται εμπορικές ιδέες” (Internet World, 1995a, σελ.44). Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν το Lycos από το Πανεπιστήμιο του Carnegie Mellon και το Yahoo! στο Stanford (Internet World, 1995a, σελ.44). Οι παροχείς on-line υπηρεσιών όχι μόνο έχουν διευρύνει τα εμπορικά τους συμφέροντα, επεκτείνοντας τις υπηρεσίες τους ώστε να δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να στέλνουν και να δέχονται e-mail, να διαβάζουν νέα από usenet [επιτρέπει την επικοινωνία των χρηστών με τη χρήση ομάδων μηνυμάτων-newsgroups], να φυλλομετρούν [browse] το Wold Wide Web, να εκδίδουν πληροφορίες στο Web και να χρησιμοποιούν τα telnet [υπηρεσία απομακρυσμένης πρόσβασης], FTP [Πρωτόκολλο Μεταφοράς Αρχείων] και Gopher [sites που παρουσιάζουν υπό μορφή αριθμημένων λιστών έναν κατάλογο με θέματα που είναι προσπελάσιμα], αλλά έχουν επίσης στοχεύσει σε συγκεκριμένες ομάδες, και συνεπώς οι επιλογές τους σε κυβερνομέσα ενημέρωσης [cybermedia] και προαιρετικές ατζέντες επίσης ποικίλλουν. Οι ομάδες-στόχοι μπορούν να χωριστούν σε επαγγελματίες και εξειδικευμένους καταναλωτές, όπως για παράδειγμα, άνθρωποι που ταξιδεύουν συχνά και υπάλληλοι που εργάζονται στο σπίτι τους, αλλά υπάρχουν και τοπικές διαφορές όσον αφορά στη χρήση και το περιεχόμενο των διαφόρων υπηρεσιών που διαθέτουν οι παροχείς on-line υπηρεσιών.Η τρίτη φάση ανάπτυξης ανάμεσα στους παροχείς on-line υπηρεσιών άρχισε το 1994 στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Εκδοτικές εταιρείες και κανάλια εκπομπής άρχισαν να αναμειγνύονται όλο και περισσότερο στην αγορά των παροχέων on-line υπηρεσιών, με στόχο να κερδίσουν άλλη μια διέξοδο πωλήσεων για τα έντυπα και εκπεμπόμενα προϊόντα τους. Για παράδειγμα, η Delphi, o παροχέας on-line υπηρεσιών του Δημοσιογραφικού Οργανισμού του
Rupert Murdoch, παρέχει ειδήσεις πρακτορείων (των UPI και Reuters), νέα για το χρηματιστήριο και προσφέρει μια αναμετάδοση στο Internet για πρόσβαση σε φόρουμ συζητήσεων [newsgroups]. Η Γερμανική εταιρεία μέσων ενημέρωσης “Bertelsmann” έχει επενδύσει στην America Online, ενώ οι εκδοτικοί οίκοι Burda (Γερμανία) και Hachette (Γαλλία) έχουν στήσει δίκτυα πρωτίστως για τις εθνικές τους αγορές. Σε αυτή την τρίτη φάση οι εταιρείες τηλεόρασης και ραδιοφώνου εμπλέκονται και με τη διασπορά προγραμμάτων στο Web μέσω συστημάτων ομιλίας, γεφυρώνοντας έτσι το παραδοσιακό χάσμα μεταξύ των αγορών τηλεπικοινωνίας και μετάδοσης με μαγνητοσκοπημένες όπως και με ζωντανές μεταδόσεις ειδήσεων (μέσω του λογισμικού Real Audio [βλέπε Dejesus 1996, σελ.53]. Παγκόσμιες θυγατρικές εταιρείες των παροχέων on-line υπηρεσιών των Η.Π.Α. έχουν επίσης εδραιώσει την παρουσία τους σε νέες διεθνείς αγορές με προσαρμοσμένα προγράμματα, όπως η CompuServe στη Ρωσία και την Ευρώπη και η America Online στην Ευρώπη.Η παροχή on-line υπηρεσιών σε άλλες τοπικές αγορές έχει αρχίσει, και σε μεγάλο βαθμό μπορεί να συγκριθεί με τις Αμερικανικές και Ευρωπαϊκές εξελίξεις. Η πρώτη φάση, που ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια περίπου στην Ανατολική Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, χαρακτηριζόταν από συνδέσμους ηλεκτρονικού ταχυδρομείου [e-mail links], που είτε διένειμαν πληροφορίες μέσα στα όρια απομακρυσμένων περιοχών (π.χ. στη Ρωσία) ή μέσα σε εμπόλεμα κράτη (π.χ. Αγκόλα, Βοσνία). Ενώ οι δυτικοί παροχείς on-line υπηρεσιών στοχεύουν ακόμη κυρίως σε ένα παγκόσμιο επιχειρηματικό κοινό (είτε επαγγελματίες στον τομέα της οικονομίας, είτε καταναλωτές), οι Ανατολικοευρωπαϊκές και Αφρικανικές υπηρεσίες Internet (και αυτό χαρακτηρίζει τη δεύτερη φάση της ανάπτυξης των παροχέων on-line υπηρεσιών σ’ αυτές τις περιοχές) κυρίως επικεντρώνονται σε τοπικά επικοινωνιακά θέματα. Ένα καλό παράδειγμα είναι η Africa Online
11, η οποία θεωρεί τον εαυτό της ως την κύρια πύλη για το Internet στην Αφρικανική ήπειρο και παρουσιάζει καθημερινά ρεπορτάζ ειδήσεων από τοπικά αφρικανικά δίκτυα ειδήσεων και άλλους επιλεγμένους οργανισμούς συλλογής ειδήσεων. Ο δηλωμένος στόχος της είναι η συμμετοχή της κοινότητας, και προσφέρει μέχρι και εισαγωγικές σελίδες [home pages] μέσα στο Web site της σε οποιονδήποτε θέλει να συζητήσει θέματα σχετικά με την Αφρική. Η υπηρεσία επίσης ζητάει υλικό σχετικό με την Αφρική που μπορεί να τοποθετηθεί στα τμήματα “Αγορά”, “Μόνο για Παιδιά”, υπηρεσίες “Φαξ”, “Μικρές Αγγελίες”, “Θέσεις Εργασίας”, “Αθλητισμός”, “Οργανώσεις” ή “Γυναίκες” (μια ομάδα usenet πάνω σε γυναικεία ζητήματα). Η Africa Online διευθύνεται από την Karisi Communications στην Κένυα12, όπου έχει 750 συνδρομητές (κυρίως ιδιωτικές επιχειρήσεις) (Internet World, 1995d, σελ.105) και τώρα επεκτείνεται στην Ακτή του Ελεφαντοστού. Η υπηρεσία όχι μόνο στρέφει την προσοχή σε τοπικά ζητήματα, αλλά περιλαμβάνει και τοπικές εφημερίδες (Kenya News, Uganda News, Tanzania News, The Zambia Post, και The South African Electronic Guardian and Mail).Στη δεύτερη φάση, οι Αμερικανικοί παροχείς on-line υπηρεσιών στην Αφρική (όπως και στην Ανατολική Ευρώπη) έχουν αναπτύξει μια ισχυρή εστίαση στα ζητήματα της περιοχής και έχουν προσδιορίσει σαφώς τις ομάδες-στόχους τους. Εξ’ αιτίας της χαμηλής πυκνότητας των τηλεπικοινωνιών στις περισσότερες Αφρικανικές χώρες (που κυρίως συνδέουν τα επιχειρηματικά κέντρα) και ενός ποσοστού αναλφαβητισμού περίπου 70%, το κοινό-στόχος μπορεί να προσδιοριστεί καθαρά. (Και στην Ανατολική Ευρώπη, η υποδομή των τηλεπικοινωνιών αναπτύσσεται ακόμη.) Μια επιχείρηση είναι η AngoNet στην Αγκόλα, η οποία ξεκίνησε σαν συνδεσμος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου [e-mail link] το 1991 και σήμερα συνδέει 66 οργανισμούς, εκπαιδευτικά ιδρύματα και κυβερνητικούς οργανισμούς, που όλα μαζί αποτελούν το 35% της ύλης της. Ομάδες γυναικών, τοπικές οργανώσεις, επιχειρήσεις και μεμονωμένοι χρήστες αποτελούν το υπόλοιπο 65% (
Internet World, 1995d, σελ.102). Η Zamnet, μια υπηρεσία Internet της Ζάμπια, ιδρύθηκε το Μάρτιο του 1994 με στόχο την πώληση πρόσβασης στο Internet. Από το Νοέμβριο του 1995 είχε 240 συνδρομητές και αναπτυσσόταν κατά 30 νέους λογαριασμούς το μήνα (Internet World, 1995d, σελ.102). H Zamnet επίσης προσφέρει μια on-line έκδοση της Zambia Post, και οι θεματικές επιλογές περιλαμβάνουν: “Η Κυβέρνηση στη Ζάμπια”, “Το Πανεπιστήμιο της Ζάμπια”, “Υγεία” και “Επιχειρήσεις στη Ζάμπια”, όπως επίσης και γενικές πληροφορίες για τη Ζάμπια που παρέχονται από ένα Καναδικό και έναν Αμερικανικό Web site. Όλες οι επιλογές είναι αυστηρά εθνικές. Η Ζιμπάμπουε εξυπηρετείται από μια από τις 20 Νοτιοαφρικανικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών Internet, την Internet Africa, και έχει 1.000 χρήστες13.Η Νότια Αφρική είναι η μόνη Αφρικανική χώρα με σύνθετη και εκλεπτυσμένη τηλεπικοινωνιακή υποδομή και ραγδαία αναπτυσσόμενες συνδέσεις Internet. “Ένας χονδρικά εκτιμόμενος αριθμός 150.000 με 200.000 από τους 25 εκατομμύρια κατοίκους της Νότιας Αφρικής είναι συνδεδεμένοι με το Internet, είτε μέσω του ακαδημαϊκού δικτύου Uninet, το οποίο συνδέει 27 πανεπιστήμια, ή μέσω ενός από τους 20 τοπικούς παροχείς υπηρεσιών Internet”, που δημιουργούν νέες εισαγωγικές σελίδες [home pages] για 15 με 30 νέους πελάτες το μήνα. (
Internet World, 1995d, σελ.104). Η CompuServe και η America Online έχουν επίσης κάποιες διεξόδους στην τοπική αγορά της Νότιας Αφρικής. “Υπάρχει ακόμη ένα μεγάλο οικονομικό χάσμα στη Νότια Αφρική μεταξύ των μαύρων και λευκών πληθυσμών. Είναι πολύ δύσκολο να βρει κανείς ντόπιους χρήστες Internet που μιλούν τις γλώσσες Xhosa ή Zulu. Η SangoNet, μία ιδιωτικής χρηματοδότησης, μη κερδοσκοπική εταιρεία παροχής υπηρεσιών Internet, έχει βοηθήσει να διορθωθεί αυτή η κατάσταση παρέχοντας φτηνές υπηρεσίες ηλεκτρονικής επικοινωνίας και δικτύωσης στις πιο στερημένες περιοχές της χώρας” (Internet World, 1995d, σελ.104). Η τοπική εστίαση στη Νότια Αφρική ενισχύεται από on-line σχολικά δίκτυα με δικούς τους εξυπηρέτες [servers], όπως το Western Cape Schools Network και το MISANET, τα οποία ιδρύθηκαν από το Ινστιτούτο Μέσων Ενημέρωσης για τη Νότια Αφρική [Media Institute for Southern Africa], το οποίο επιτρέπει στις εφημερίδες της περιοχής να μοιράζονται πληροφορίες.Στην Ανατολική Ευρώπη, η CompuServe και η America Online είναι ακριβές. Υπηρεσίες όπως η Russia Online και η Relcom έχουν γίνει ο μεγαλύτερος εμπορικός παροχέας της Ρωσίας. Η on-line αγορά αποτελείται από μικρές επιχειρήσεις “που χρειάζονται την επικοινωνία, αλλά δεν έχουν τα χρήματα να πληρώσουν για μια υπερβολικά ακριβή υπηρεσία” (
Central European Economic Review, 1995, σελ.21). Εξ’ αιτίας αυτής της οικονομικής αναγκαιότητας για επικοινωνία, οι παροχείς on-line υπηρεσιών στη Ρωσία τώρα εξυπηρετούν δύο μεγάλες κοινότητες: την επιχειρηματική και την εκπαιδευτική. Στην πρώτη φάση, η on-line υπηρεσία παρεχόταν από ένα δίκτυο συνδεδεμένων υπολογιστών [computer-linked network] (“The Net”), και στη δεύτερη φάση προσφερόταν από εμπορικές επιχειρήσεις, όπως εταιρείες μηχανικής, υπολογιστών και οικονομικές εταιρίες, από πανεπιστήμια και άλλους εκπαιδευτικούς οργανισμούς. Οι παροχείς on-line υπηρεσιών είναι εγκατεστημένοι κυρίως στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη. Στην τρίτη φάση, πανευρωπαϊκές υπηρεσίες, όπως η Eunet/Novell14, δημιουργούν τοπικές διεξόδους αγορών στην Ανατολική Ευρώπη, οι οποίες κυρίως παρέχουν υπηρεσίες πληροφοριών για επαγγελματίες που ταξιδεύουν συχνά. Τα έντυπα μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη ξεκινήσει τις on-line εκδόσεις (π.χ. η Izvestia, Moscow News, St. Petersburg Press και η European Business Contact). on-line εκδόσεις έντυπων μέσων ενημέρωσης είναι επίσης διαθέσιμες στη Δημοκρατία της Σλοβακίας, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Στην Πολωνία υπάρχει ένας σύνδεσμος [link] μεταξύ του παροχέα “Internet Technologies Polska” και ενός Πολωνού παροχέα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, και αυτή η υπηρεσία “προσφέρει επίκαιρες on-line πληροφορίες για τις οικονομίες και τους χρηματοοικονομικούς κλάδους της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η εταιρεία λαμβάνει τα ακατέργαστα δεδομένα της από πηγές ειδήσεων και κυβερνητικούς οργανισμούς και προσφέρει αναλύσεις, συμπεριλαμβανομένων και στρατηγικών αναφορών από την CS First Boston αναφορικά με επενδυτικές ευκαιρίες σε κάθε σημείο της περιοχής.” (Central European Economic Review, 1995, σελ.21)Μοντέλα εφοδιασμού με ενημερωτικό υλικό για ταυτόχρονη δημοσίευση [Syndication Models]
Ενώ στην αγορά της τηλεόρασης ο όρος “syndication”
χρησιμοποιείται για προγράμματα “που πωλούνται, για τα οποία εκδίδεται άδεια, διανέμονται ή προσφέρονται σε τηλεοπτικούς σταθμούς με άδεια σε περισσότερες από μία αγορές” (Bittner 1984, σελ.276), όσον αφορά το Wold Wide Web αυτό σημαίνει ότι σ’ αυτές τις αγορές, και ακόμη περαιτέρω, υπάρχουν διαθέσιμες on-line εκδόσεις διαφόρων μέσων ενημέρωσης. Ο on-line εφοδιασμός με άρθρα για ταυτόχρονη δημοσίευση [on-line syndication] σχετίζεται πρωταρχικά με τα έντυπα μέσα ενημέρωσης. Οι on-line εκδόσεις εντύπων μέσων ενημέρωσης είναι εύκολο να παραχθούν, είναι οικονομικές, διαθέτουν κύρος, και, αφού η πλειοψηφία των on-line εκδόσεων απλώς μεταφέρονται στο ηλεκτρονικό μέσο, απαιτούν πολύ λίγη συντακτική εργασία. Η δημοσιογραφία της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου αρχίζει επίσης σιγά-σιγά να μπαίνει στην on-line αγορά. Η on-line αλληλεπιδραστική υπηρεσία του CNN—ένα πολύ προχωρημένο παράδειγμα μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cybercasting]—μεταμορφώνει την τηλεοπτική δημοσιογραφία μέσω της αλληλεπίδραστικότητας και της παρουσίασης εικόνων και κειμένου. Άλλοι σταθμοί που είναι διαθέσιμοι on-line είναι η British Broadcasting Corporation (BBC) και η Canadian Broadcasting Corporation (CBC). Παρά τη σπανιότητα των on-line υπηρεσιών μετάδοσης, δημιουργούνται μοντέλα εφοδιασμού των μέσων ενημέρωσης με άρθρα για ταυτόχρονη δημοσίευση [syndication models] παρουσιάζοντας συγκεκριμένου τύπου εντύπα μέσα ενημέρωσης, τα οποία στοχεύουν σε “αναγνωρίσιμες”, καθορισμένες on-line κοινότητες. Τα ακόλουθα μπορούν να θεωρηθούν ως μοντέλα on-line εφοδιασμού των μέσων ενημέρωσης με άρθρα για ταυτόχρονη δημοσίευση [on-line syndication].Ηλεκτρονικό Περίπτερο Ειδήσεων [Electronic Newsstand]
Το Ηλεκτρονικό Περίπτερο (www.enews.com) περιγράφει τον εαυτό του ως τη “μόνη πηγή του Internet που προσφέρει την ευρύτερη επιλογή άρθρων από τα μεγαλύτερα περιοδικά του κόσμου, ενημερωτικά φυλλάδια [newsletters], εφημερίδες και πολλά άλλα.” Το Ηλεκτρονικό Περίπτερο παρέχει 351 on-line εκδόσεις εφημερίδων και περιοδικών όπως επίσης και virtual εκδόσεις κάτω από επικεφαλίδες όπως “Επιχειρήσεις”, “Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Τεχνολογία”, “Διασκέδαση”, “Κίνητρα/Υγεία”, “Πολιτική”, “Ταξίδια”, “Αθλητισμός και Αναψυχή”, “Αναγέννησιακό Δωμάτιο”, “Βιβλία”, “Υπηρεσίες Ειδήσεων”, “Κατάλογοι”, και “Εφημερίδες”. Η εισαγωγική του σελίδα [home page] επίσης προσφέρει μια επιλογή κυρίων άρθρων [editorials], τίτλων εφημερίδων (που παρέχονται από το Reuters και είναι υπερσυνδεδεμένα [hyperlinked] με το Yahoo!) και καθημερινά ειδησεογραφικά ρεπορτάζ πάνω στις εξελίξεις στις επιχειρήσεις, την τεχνολογία, την πολιτική, τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία. Η κατηγορία “Πολιτική” του Ηλεκτρονικού Περιπτέρου περιλαμβάνει ένα ευρύ τμήμα για την πολιτική και την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών και ένα μικρότερο για τους διεθνείς οργανισμούς. Η υπο-κατηγορία “Πολιτική, Ειδήσεις και Εκδόσεις Μέσων Ενημέρωσης” περιλαμβάνει 37 εκδόσεις, από τις οποίες οι δύο (οι οποίες σχετίζονται με το Internet) μπορούν να περιγραφούν ως virtual εκδόσεις
15. Οι μισές από αυτές τις on-line εκδόσεις απλώς προσφέρουν μια τυπoποιημένη εισαγωγική σελίδα [home page] που περιέχει μία δήλωση σκοπών (χωρίς υπερσυνδέσμους [hyperlinks]) και ένα γενικό μενού υπερσυνδέσμων [hyperlink menu], που προσφέρει πληροφορίες για συνδρομή, ένα αρχείο, το τρέχον τεύχος και μια πρόσκληση να έρθει κανείς σε επαφή με τον εκδότη για σχόλια ή αιτήματα. Από αυτά τα sites, 33 είναι εκδόσεις που έχουν έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, δύο είναι Ιρλανδικές και δύο Καναδικές. Υπάρχουν επτά θεματικές κατηγορίες για αυτές τις κυβερνοεκδόσεις [cyberpublications]:Η κατηγορία “Πολιτική” χωρίζεται σε διάφορα διεθνή και εξειδικευμένα τμήματα. Υπάρχει ποικιλία θεματικής διαφοροποίησης όπως επίσης και ειδικές αποσπασματικές απόψεις, που ασχολούνται, για παράδειγμα, με τοπικά ενδιαφέροντα, μια πολιτιστική κοινότητα, ή με ζητήματα γυναικών. Άλλα τμήματα του Ηλεκτρονικού Περιπτέρου επικεντρώνονται σε ειδικά ενδιαφέροντα, όπως ιδιαίτερες επιχειρήσεις, χόμπι, και ταξίδια. Τα διεθνή ζητήματα περιλαμβάνουν την υγεία, το φαγητό, την παγκόσμια ιστορία, τη φύση και την τεχνολογία/ηλεκτρονική. Εννέα διαφορετικές χώρες αντιπροσωπεύονται στο Ηλεκτρονικό Περίπτερο: Η Νότια Αφρική (με ένα τίτλο), η Αυστραλία (με δύο τίτλους), ο Καναδάς (με ένα τίτλο), η Ουγγαρία (με ένα τίτλο), το Ηνωμένο Βασίλειο (με ένα τίτλο), η Ιρλανδία (με τρεις τίτλους), το Ισραήλ (με δύο τίτλους), η Πολωνία (με ένα τίτλο), και η Σιγκαπούρη (με ένα τίτλο). Ενώ οι Νοτιοαφρικανικές και Καναδικές εκδόσεις στοχεύουν στην πολιτική γενικά, οι Αυστραλιανή έκδοση καλύπτει θέματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, οι on-line εκδόσεις από την Ουγγαρία, Πολωνία και Σιγκαπούρη εστιάζουν σε επιχειρηματικά θέματα, η Βρετανική ασχολείται με χρηματοοικονομικά θέματα και οι Ιρλανδικές και Ισραηλινές εκδόσεις καλύπτουν τον πολιτισμό και την πολιτική.
Τα παγκόσμια θέματα που παρουσιάζονται περιλαμβάνουν: ανθρώπινα δικαιώματα (που παρέχονται από τη Διεθνή Αμνηστία), αστρονομία, υπολογιστές/Internet (γύρω στις 40 εκδόσεις είναι ειδικά αφιερωμένες σε θέματα ηλεκτρονικών υπολογιστών) και περιβάλλον.
Ο εφοδιασμός με ενημερωτικό υλικό για ταυτόχρονη δημοσίευση από τους New York Times[New York Times Syndication]
Αυτός ο νέος ρόλος εφοδιασμού με ενημερωτικό υλικό
των εντύπων μέσων ενημέρωσης εξηγείται με το παράδειγμα των New York Times. Ο δημοσιογραφικός οργανισμός των New York Times, που εφοδιάζει εφημερίδες και περιοδικά με άρθρα για ταυτόχρονη δημοσίευση, περιλαμβάνει την υπηρεσία ειδήσεων των New York Times [New York Times News Service], η οποία έχει πελάτες 2.000 μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο και αριθμεί περί τους 85 εκατομμύρια αναγνώστες, ιστοσελίδες [Web pages] σχετιζόμενες ως προς τα ζητήματα (που κατασκευάζονται από τoυς ίδιους τους Times) και μια μικρή ποικιλία από on-line εκδόσεις διεθνών εντύπων μέσων. Έτσι, αυτό το μοντέλο εφοδιασμού περιλαμβάνει ένα νέο συνδυασμό υπηρεσιών ειδήσεων στο σπίτι (οι οποίες θα επεκταθούν με τον καιρό) και συμβατικού on-line εφοδιασμού με ενημερωτικό υλικό [on-line syndication]. Οι virtual on-line υπηρεσίες υπερβαίνουν την παραδοσιακή δημοσιογραφία και ειδικότερα στοχεύουν σε επαγγελματίες. Εκτός του ότι παρέχει εφοδιασμό υπηρεσιών ειδήσεων με ενημερωτικό υλικό, αυτό το μοντέλο επίσης προσφέρει συγκεκριμένα Web sites, που ενημερώνονται καθημερινά, με ειδήσεις για τους υπολογιστές και την υγεία, καθώς και το Times Fax, το οποίο είναι μια ημερήσια σύνοψη των φαξ των New York Times με περίπου 150.000 συνδρομητές. Ενώ το μοντέλο του Ηλεκτρονικού Περιπτέρου δε σχετίζεται με καμία εταιρεία που παρέχει την υπηρεσία, οι New York Times είναι υπεύθυνοι για το περιεχόμενο και τις εκδόσεις προς εφοδιασμό [syndicated editions] που παράγουν τα πρακτορεία-μέλη του. Τα δικά του sites κυρίων άρθρων περιλαμβάνουν ένα αρχείο, το οποίο περιέχει τη βάση δεδομένων της εφημερίδας, και την κατηγορία “Νέα Μέσα Ενημέρωσης/Νέα Προϊόντα”, που αναπτύσσει νέα on-line προϊόντα. Οι on-line εκδόσεις προς εφοδιασμό με ενημερωτικό υλικό [syndicated on-line editions] περικλείουν 15 Web sites, από τα οποία έξι είναι διεθνείς έντυπες εκδόσεις από τη Βραζιλία, την Ιταλία, το Ισραήλ, την Ιαπωνία και τη Νορβηγία και εννέα προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.Το Δίκτυο της Microsoft
Το δίκτυο Microsoft (MSN) αντιπροσωπεύει το τρίτο μοντέλο εφοδιασμού μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cybercasting syndication]. Συμπεριλαμβάνοντας ένα εφοδιαστικό πακέτο [syndicated package] του World Wide Web μαζί με τις υπηρεσίες λογισμικού της, η Microsoft έχει διευρύνει την on-line ομάδα-στόχο της. Το MSN συνδυάζει μια μηχανή αναζήτησης (την Infoseek) και πηγές ειδήσεων. Η Infoseek έχει προσαρμόσει τις υπηρεσίες της ώστε να δώσει στους χρήστες του MSN την εμφάνιση και την αίσθηση του περιβάλλοντος των Windows [
Internet World, 1995c, σελ. 45]. Το αμερικανικό κανάλι NBC παρέχει λογισμικό ειδήσεων και ψυχαγωγίας και συμμετέχει στο λανσάρισμα μιας υπηρεσίας ειδήσεων καλωδιακής τηλεόρασης που λέγεται MSNBC Cable News. Μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, θα παρέχονται μια καλωδιακή και μια on-line υπηρεσία. Οι on-line ειδήσεις και τα εφεδρικά δεδομένα [backup data] θα παρέχονται από τις υπάρχουσες πηγές του NBC. (Financial Times, 1995b).Εκτός από αυτά τα μοντέλα εφοδιασμού [syndication models], η μετάδοση στον κυβερνοχώρο [cybercasting] επίσης περικλείει νέους τύπους δημοσιογραφίας, που σχετίζονται με τη ρύθμιση Web sites και τη συγκέντρωση διαφόρων σημείων ενδιαφέροντος. Αυτές οι θεματικές ενότητες, όταν συνδυάζονται, αντιπροσωπεύουν ένα νέο τύπο προϊόντος των μέσων ενημέρωσης: ένα δίκτυο. Ένα από τα πιο επιτυχημένα από αυτά τα νέα δίκτυα κυβερνομετάδοσης είναι το Yahoo!, το οποίο ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1994 από τον David Filo και τον Jerry Yang, φοιτητές στο πανεπιστήμιο του Stanford, οι οποίοι ήθελαν να βρουν ένα τρόπο να μοιραστούν τα αγαπημένα τους Web sites με άλλους φοιτητές. Το Yahoo
! άρχισε να πουλάει διαφημιστικό χώρο τον Απρίλιο του 1995. Σήμερα ο κόμβος συγκεντρώνει 800.000 ανθρώπους την ημέρα και έχει καταγράψει μέχρι και δέκα εκατομμύρια κλικ σε διάστημα 24 ωρών (Financial Times, 1995c). Το Yahoo! προσφέρει 26 θεματικές επιλογές, συμπεριλαμβανομένης και μιας υπηρεσίας τίτλων ειδήσεων που παρέχεται από το Reuters, υπηρεσίες επιχειρηματικών και εμπορικών ειδήσεων, και φόρουμ συζητήσεων του usenet [usenet newsgroups] που επικεντρώνονται στην υγεία, το Internet, σε νομικά ζητήματα, και σε θέματα του World Wide Web, όπως επίσης και on-line εκδόσεις εφημερίδων γυμνασίων και κολεγίων από τις Ηνωμένες πολιτείες και όλον τον κόσμο. Συνολικά, το Yahoo! προσφέρει 161 εκδόσεις εντύπων μέσων ενημέρωσης, από τις οποίες περίπου το ένα τρίτο είναι διεθνείς εφημερίδες.Οι πέντε είναι virtual εκδόσεις απευθείας σύνδεσης [on-line editions]: η India World (που είναι μια on-line υπηρεσία ειδήσεων)° η Kamloops Daily News Online, Καναδάς° η Star Online, Μαλαισία° η Austria Online° και η Independent Online, Νότια Αφρική. Το
Yahoo! προσφέρει επίσης μια είσοδο στις καναδικές εφημερίδες μέσω του Vannet, που έχει έδρα το Βανκούβερ.Η εμβέλεια των on-line εκδόσεων των εφημερίδων που είναι διαθέσιμες στο
Yahoo! καλύπτει υπέρεθνικά, εθνικά, περιφερειακά και τοπικά θέματα. Περιφερειακές εφημερίδες είναι διαθέσιμες από το Ηνωμένο Βασίλειο (κομητείες Middlesex και Somerset), τη Γαλλία (Αλσατία), τον Καναδά, την Πορτογαλία και τη Σουηδία, όπως επίσης η People’s Day από την Κίνα και αρκετές από “περιφερειακές” χώρες όπως η Ισλανδία και η Ιρλανδία. Οι περισσότερες on-line εκδόσεις προέρχονται από την Γερμανία ή το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ άλλες ευρωπα? κές χώρες όπως η Γαλλία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Ιταλία και η Πορτογαλία αντιπροσωπεύονται από μία έκδοση. Η μοναδική μεσανατολική χώρα που προσφέρει μια on-line έκδοση είναι το Ισραήλ° ο Καναδάς και οι Η.Π.Α. παρέχουν μία η καθεμία° η Λατινική Αμερική συνεισφέρει δύο εκδόσεις (Βραζιλία και Μεξικό)° και η Νότια Αφρική και η Αυστραλία παρέχουν η καθεμία από μία on-line έκδοση.Αυτά τα μοντέλα δημοσιογραφικών οργανισμών που εφοδιάζουν εφημερίδες και περιοδικά με άρθρα για να δημοσιευτούν ταυτόχρονα [syndication models] γίνονται δίκτυα πληροφοριών και αναπτύσσουν συγκεκριμένες κοινότητες. Οι χρήστες του Web μπορούν να συμμετέχουν σε μία κοινότητα που ορίζεται από θεματικές ενότητες (Ηλεκτρονικό Περίπτερο Ειδήσεων [Electronic Newsstand]), ειδικές on-line υπηρεσίες για σαφώς καθορισμένες ομάδες—στόχους (π.χ. το The New York Times Syndication) και συστήματα λογισμικού (Mic
rosoft) και αποκτούν σχεδόν οτιδήποτε χωρίς να αφήσουν τα τερματικά των υπολογιστών τους.Κυβερνοδημοσιογραφία
Οι καλωδιακές υπηρεσίες ειδήσεων εμπλέκονται όλο και περισσότερο στη μετάδοση στον κυβερνοχώρο και έχουν ανακαλύψει ότι τα νέα δίκτυα δημοσιογραφικών οργανισμών που εφοδιάζουν εφημερίδες και περιοδικά με άρθρα για να δημοσιευτούν ταυτόχρονα [syndication networks] προσεγγίζουν μία επιπρόσθετη αγορά. Το
Yahoo! προσφέρει έναν υπερσύνδεσμο [hyperlink] σε 17 καλωδιακές υπηρεσίες. Το Reuters δεν είναι μόνο η πιο νεωτεριστική καλωδιακή υπηρεσία, αλλά επίσης το πιο δραστήριο on-line πρακτορείο ειδήσεων. Επιπρόσθετα στις παραδοσιακές καλωδιακές υπηρεσίες, μικρότερου βεληνεκούς πρακτορεία έχουν επίσης εισβάλλει στην on-line αγορά. Για παράδειγμα, υπηρεσίες όπως το Global Student Newswire Project και το NewsWire (από εννιά πανεπιστημιακούς χώρους [campuses] του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια) παρέχουν μία γραμμή πληροφοριών για φοιτητικές εφημερίδες των Η.Π.Α. και προσφέρουν πληροφορίες πάνω στα ζητήματα των φοιτητών των Η.Π.Α. για την παγκόσμια κοινότητα. Άλλες νέες καλωδιακές υπηρεσίες περιλαμβάνουν το Παγκόσμιο Πρακτορείο Διαδικτυακών Ειδήσεων (Global Internet News Agency) και μια virtual διέξοδο στην αγορά της Φωνής της Αμερικής (Voice of America),οι οποίες υπηρεσίες σύμφωνα με τη νομοθεσία των Η.Π.Α. στοχεύουν αποκλειστικά σε κοινό έξω από τις Η.Π.Α..Τα κανάλια μετάδοσης των ΗΠΑ και της δυτικής Ευρώπης άρχισαν να μπαίνουν στην on-line αγορά το 1995, αναπτύσσοντας τυπωμένες εκδόσεις ποικίλων τμημάτων ειδήσεων. Αντίθετα με τα ΑΒC, NBC και CBS τα οποία όλα χρησιμοποιούν τις on-line εκδόσεις σαν εργαλεία πώλησης για την προώθηση προγραμμάτων, το BBC έχει αναπτύξει μία προσέγγιση η οποία ενθαρρύνει τη χρήση της on-line επικοινωνίας. Εξαιτίας αυτού του εκπαιδευτικού σκοπού, το BBC ίδρυσε μια δικτυακή Λέσχη με σκοπό να επιταχύνει τη γνώση και τη χρήση του Internet από το κοινό (προωθητική web σελίδα του BBC στο www. bbcnc. org). Αυτό το σχέδιο ολοκληρώθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 1995 και το διαδέχτηκε ένα κέντρο πολυμέσων το οποίο αποβλέπει στην ενίσχυση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν νέα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραγωγών απευθείας σύνδεσης [on-line productions] και CD-rom.
Εκτός από αυτά τα εθνικά προγράμματα, παγκόσμια διανεμόμενα εξειδικευμένα προγράμματα όπως το CCN και το MTV χρησιμοποιούν επίσης την on-line αγορά σαν ένα δευτερεύον κανάλι για προγραμματισμό. Για το CCN, το Web site είναι απλά ένα ακόμα κανάλι για τη διασπορά ειδήσεων οι οποίες έχουν ήδη παραγθεί, συμπληρώνοντας τις δικές του ήδη καθιερωμένες θέσεις του στην αγορά όπως οι αγορές εκτός του νοικοκυριού και πέντε διαφορετικά καλωδιακά κανάλια του CCN. Αφού οι ειδήσεις έχουν γίνει ένας ελκυστικός on-line τομέας, το CNN θα μπορούσε κάλλιστα να εξαπλωθεί μέσα στην αγορά του Web παρέχοντας συγκεκριμένες υπηρεσίες (όπως ειδικές θεματικές υπηρεσίες ή μια εξάπλωση των ειδήσεογραφικών θεμάτων εν τη γεννέση τους διαθέτοντάς τα για παγκόσμιους οργανισμούς μέσων ενημέρωσης). Ο κατάλογος επιλογών ενός γραφικού δέντρου ήδη δίνει μια εντύπωση της ποικιλίας των ειδήσεων που είναι διαθέσιμες στο Web site του CNN. H κυβερνοδημοσιογραφία [cyberjournalism] του CNN περιλαμβάνει την παρουσίαση γεγονότων, εικόνων (τόσο σταθερών όσο και κινουμένων) και ηχητικών clips και επίσης παρέχει συνδέσμους [links] για τον χρήστη ώστε να επεκτείνει μια ιστορία. Ενώ σε άλλα μοντέλα οι σύνδεσμοι [links] είναι παρεπιπτώντως εγκατεστημένοι έτσι ώστε να παρέχουν μια είσοδο σε άλλα sites, το CNN παρέχει συνδέσμους [links] προς άλλα συμφραζόμενα. Σύμφωνα με τον επικεφαλή εκδότη του CNN Interactive, Αν ο σύνδεσμος είναι πάνω σε μια σελίδα του CNN, είναι ένας σύνδεσμος σε μια πηγή που μπορείς να εμπιστευτείς (www.cnn.com). Η υπηρεσία Web του CNN συνδέεται με την υπηρεσία πληροφοριών Lexis-Nexis, η οποία προσφέρει το μεγαλύτερο διεθνές αρχείο εφημερίδων, περιοδικών και εκπεμπόμενων εκδόσεων.
Η κυβερνοδημοσιογραφία του CNN παρέχει πρόσβαση σε μια μεγάλη ποικιλία θεματικών πεδίων
22, εμπλέκει άλλα δίκτυα του CNN (CNN, CNNI, CNNfn, Headline News, CNN Radio, κ.λ.π.), συνδέει θεματικά ζητήματα με άλλες αξιόπιστες πηγές και ενθαρρύνει μεμονωμένους ερευνητές να χρησιμοποιήσουν την τράπεζα δεδομένων Lexis-Nexis. Aυτό το μοντέλο αποκαλύπτει τα διαφορετικά επίπεδα της κυβερνοδημοσιογραφίας, η οποία περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από τη σύνταξη και παρουσιάσεις ειδήσεων-ιστοριών που έχουν ανασυσκευασθεί από άλλα κανάλια ειδήσεων. Η κυβερνοδημοσιογραφία απαιτεί τη διευθέτηση των θεμάτων σε νέες μορφές και το δικαίωμα ποικίλλων επιλογών για τον χρήστη. Επομένως, οι ιστορίες πρέπει να παρουσιάζονται σε μια ποικιλία επιπέδων λεπτομέρειας, γιατί ο χρήστης επιλέγει τη διαδικασία της έρευνας από μια ιστορία (από το Headline του CNN στο αρχείο Lexis-Nexis). Η κυβερνοδημοσιογραφία πρέπει να ικανοποιεί διαφορετικές απαιτήσεις για κάθε ακολουθία συγκέντρωσης ειδήσεων στο Web site. Το Web site του CNN καλύπτει τόσο διεθνή όσο και τοπικά στοιχεία των ειδήσεων. Το πρώτο επίπεδο παρουσίασης περιλαμβάνει διεθνή θέματα ειδήσεων, όπως η επιλογή Παγκόσμια Νέα . Περισσότερο εξειδικευμένα θέματα ειδήσεων εισέρχονται σε περαιρέρω λεπτομέρειες.Ενώ η κυβερνοδημοσιογραφία του CNN παρέχει μία ποικιλία διεθνών και τοπικών θεμάτων και ενθαρρύνει τον χρήστη να αναλάβει ο ίδιος την προσωπική του έρευνα ειδήσεων, οι
Financial Times έχουν αναπτύξει ένα πολύ πετυχημένο μοντέλο κυβερνοδημοσιογραφίας, το οποίο βασίζεται στη συμβατική έντυπη δημοσιογραφία. Ο κατάλογος από κάθε Web site του περιλαμβάνει οκτώ σαφώς ορισμένες επιλογές εκτός από την εισαγωγική σελίδα [home-page]: Νέα εν συντομία , Κορυφαία Ιστορία , Ευρώπη , Αμερική , Ασία/Ειρηνικός , Τεχνολογία και Γράμματα στον Εκδότη . Η κορυφαία ιστορία επιλέγεται από τη διεθνή έκδοση των Financial Times (που κυκλοφορεί σε 150 χώρες και τυπώνεται στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία, τις Η.Π.Α. και την Ιαπωνία), η οποία καλύπτει περισσότερα διεθνή θέματα απ’ ό,τι η βρετανική έκδοση. Η κορυφαία ιστορία είναι ορισμένη με ακρίβεια και εστιάζει είτε στην πολιτική, την οικονομία, τις επιχειρήσεις ή τα χρηματοοικονομικά. Ένα αρχείο ιστοριών από τις τελευταίες πέντε ημέρες παρέχεται επίσης για όλες τις θεματικές επιλογές .Αυτό το αρχείο δεν περιλαμβάνει όλες τις ιστορίες των Financial Times σε αυτή τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μόνο τις on-line ιστορίες. Το Web site των Financial Times περιέχει υπερσύνδεδεμένες [hyperlink] διαφημίσεις (αν και δεν περιέχει άλλους υπερσυνδέσμους παρά μόνο στα δικά του sites) και απαιτεί εγγραφή. Αυτό το μοντέλο αντιπροσωπεύει μια τυπική on-line εφημερίδα με μία σαφή δήλωση του εκδότη και μία επιλογή on-line άρθρων. Αντίθετα από το CNN Interactive, αυτό το on-line μοντέλο ούτε συμπληρώνει ούτε αντικαθιστά την αρχική διέξοδο στην αγορά των μέσων ενημέρωσης, αλλά αντίθετα δίνει μία σύντομη περίληψη της άποψης των Financial Times για τον κόσμο την τρέχουσα ημέρα.Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι η κυβερνοδημοσιογραφία έχει ήδη αναπτύξει συγκεκριμένους τρόπους επικοινωνίας ή αλληλεπίδρασης, οι οποίοι υπερβαίνουν τη συμβατική δημοσιογραφία από την άποψη της παρουσίασης και του τρόπου συγκέντρωσης των ειδήσεων. Ενώ η συμβατική δημοσιογραφία στοχεύει σ’ έναν καταναλωτή ειδήσεων που δεν έχει πρόσβαση είτε σε ακατέργαστο είτε σε συνταγμένο υλικό ειδήσεων, ο on-line χρήστης μπορεί να φυλλομετρήσει [browse] ή να υπερσυνδεθεί [hyperlink] σε Web sites ή συμφραζόμενο υλικό, που περιλαμβάνει αρχεία, βάσεις δεδομένων
και ειδησεογραφικά πρακτορεία. Αυτή η διαφορετική στάση προς την κατανάλωση ειδήσεων και πληροφοριών, όχι μόνο περικλείει αιτήματα για την έκδοση (μέσα σ’ ένα γενικό κατάλογο επιλογών), σχόλια e-mail και ιδέες, αλλά επίσης εμπλέκει ένα διαλογικό χρήστη με μια ποικιλία πιθανών απαντήσεων. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει μια εστιασμένη συζήτηση ανάμεσα σε χρήστες ανά τον κόσμο, πάνω σ’ ένα συγκεκριμένο ειδησεογραφικό άρθρο. Αυτό επηρεάζει το ρόλο του δημοσιογράφου, ο οποίος τώρα λειτουργεί τόσο σαν διαμεσολαβητής, όσο και σαν παρουσιαστής της πληροφορίας. Ο on-line διαμεσολαβητής παρέχει επιπρόσθετο υλικό και απαντά σε σχόλια και επιχειρήματα.Η αλληλεπίδραση υπονοεί επίσης ότι ο χρήστης θα καθοδηγείται διαμέσου της ακατέργαστης πληροφορίας και των διάφορων επιπέδων της κυβερνοδημοσιογραφίας. Ένα on-line περιοδικό, το
Body Politic, διαθέσιμο στο Electronic Newsstand (Ηλεκτρονικό Περίπτερο Ειδήσεων) ζητάει όχι μόνο σχόλια, αλλά επίσης αποκόμματα σχετικά με το θέμα και άλλο υλικό που θα δημοσιευτεί on-line μεταγενέστερα. Αν και το αρχειακό υλικό παρέχεται σχεδόν από όλα τα Web sites που μεταδίδοθν στον κυβερνοχώρο, η ποιότητα της κυβερνοδημοσιογραφίας βασίζεται όχι μόνο στο αρχειακό υλικό από διαφορετικές χρονικές περιόδους, αλλά επίσης σε άλλες σαφώς καθορισμένες πηγές. Προκειμένου να προμηθεύσουμε μια δυναμικά παγκόσμια on-line κοινότητα με καθολική πληροφορία και γνώση, είναι ουσιαστικό να συνδέσουμε υλικό τόσο από τις διεθνείς όσο και από τις τοπικές πηγές. Για παράδειγμα, ένας τίτλος του CNN που αφορά ένα σεισμό στην Ιαπωνία, θα έπρεπε να συνδεθεί με σεισμογραφικούς ερευνητικούς οργανισμούς καθώς επίσης και με ιαπωνικά Web sites. Ιδανικά, αυτοί οι υπερσύνδεσμοι [hyperlinks] δε θα έπρεπε να παρουσιάζονται μόνο από λέξεις-κλειδιά, αλλά επίσης να εισάγονται και να ορίζονται από μία σύντομη περιγραφή του περιεχομένου της επιλογής του υπερσυνδέσμου. Η διαφάνεια όσον αφορά τις οργανωτικές λεπτομέρειες, την παρουσίαση της πληροφορίας καθώς και την συγκέντρωση των στόχων της on-line διεξόδου της μετάδοσης στον κυβερνοχώρο, βοηθάει τον χρήστη να ερμηνεύσει τα θέματα που παρουσιάζονται. Επιπρόσθετα, δυνατότητες επιλογής πηγών ειδήσεων και υπερσυνδέσμων είναι απαραίτητο να οριστούν, καθώς και η διεργασία επιλογής τίτλων και λοιπού τονισμένου υλικού που πρέπει να αναγνωρίζεται. Οι πληροφορίες που αφορούν τις σχετικές με το θέμα λεπτομέρειες θα πρέπει να περιλαμβάνουν επίσης, τα διαστήματα ενημέρωσης του υλικού που παρουσιάζεται. Παρό,τι οι on-line εκδόσεις παράγονται από άλλα ημερήσια μέσα ενημέρωσης (εφημερίδες, εκπομπές), το υλικό των ειδήσεων μερικές φορές χρονολογείται από βδομάδες ή ακόμα και μήνες. Τόσο διεθνή όσο και τοπικά στοιχεία συμπεριλαμβάνουν όχι μόνο το ίδιο το θέμα αν είναι κάποιας διεθνούς ή τοπικής σημασίας, αλλά επίσης την παρουσίασή του όπως και το θεματικό πεδίο του (π.χ. το περιβάλλον είναι ένα διεθνές πεδίο, ενώ οι ιστορίες που αφορούν το αμερικάνικο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου είναι τοπικές). Προκειμένου να προμηθεύσει το παγκόσμιο κοινό με καθολικές πληροφορίες, η κυβερνοδημοσιογραφία μπορεί να αναπτύξει διαφορετικούς τρόπους παρουσίασης των διεθνών και των τοπικών θεμάτων. Τα θέματα που απασχολούν ένα παγκόσμιο κοινό θα μπορούσαν να παρουσιάζονται υπό ένα ιδιαίτερο φως για διαφορετικά κοινά. Ένα παράδειγμα είναι η ιστορία του CNN: Το ecstasy είναι η τελειταία δημοφιλής λέξη στη νυχτερινή ζωή της Τζακάρτα , (CNN Interactive, 14 Ιανουαρίου 1996) πάνω στην παγκόσμια Techno μουσική σκηνή από μια τοπική άποψη. Ένα παράδειγμα μιας τοπικής ιστορίας μέσα στο διεθνές γενικότερο πλαίσιο ήταν η κρίση του προϋπολογισμού των Η.Π.Α. για το έτος 1995-1996 ( Το αδιέξοδο του Προϋπολογισμού Συνεχίζεται , Reuters New Media/Yahoo!, 28 Δεκεμβρίου 1995). Η κυβερνοδημοσιογραφία επομένως επιτρέπει τόσο πολύπλευρες όσο και διμερείς απόψεις. Αρχικά, η κυβερνοδημοσιογραφία περιείχε τόσο τη δημοσιογραφία on-line, που υπονοεί ότι το Web είναι ένα επιπρόσθετο ή δευτερεύον εκδοτικό site και απλώς μετασχηματίζει τη συμβατική δημοσιογραφία, και την on-line δημοσιογραφία, η οποία υπονοεί virtual e-zines [ηλεκτρονικά περιοδικά] και εφημερίδες. Ενώ η δημοσιογραφία on-line εξασκείται από τις παραδοσιακές διεξόδους των μέσων ενημέρωσης (πρωταρχικά από τις εφημερίδες), η on-line δημοσιογραφία συστάθηκε εστιαζόμενη σε παγκόσμια θέματα (όπως οι γυναίκες, τα ηλεκτρονικά ή τα ανθρώπινα δικαιώματα).Η δεύτερη φάση της on-line δημοσιογραφίας σημαδεύτηκε από τη δημιουργία επιτροπών για τα δελτία ειδήσεων από κυβερνήσεις και οργανισμούς όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Κατά την τρίτη φάση, καθιερώθηκαν on-line διέξοδοι στην αγορά εμπορικών επιχειρήσεων όπως τα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Σήμερα, οι δύο μορφές δημοσιογραφίας πρόκειταιι να συνδυαστούν μέσω της δημιουργίας on-line τμημάτων σε μεγάλους οργανισμούς μέσων ενημέρωσης (όπως το CNN) που αναπτύσσουν τους δικούς τους συγκεκριμένους συνδυασμούς, σχέσεις και αλληλεπίδραση (π.χ. χάρη συγκέντρωσης ειδήσεων). Η κυβερνοδημοσιογραφία αναφέρεται σε συμφραζόμενα που προκύπτουν όχι μόνο από συνδέσεις υπερσυνδέσμων, αλλά επίσης από τη συγκεκριμένη σχέση μεταξύ του αρχικού μέσου και του on-line αντιστοίχου του. Παρό,τι σήμερα δεν μπορούν να αναγνωριστούν τέτοιες σχέσεις στο αρχικό μέσο, στο κοντινό μέλλον το Web site θα επηρεάζει επίσης την off-line δημοσιογραφία.
Παγκόσμια Περιβάλλοντα Internet
Ποιό από αυτά τα μοντέλα κυβερνοδημοσιογραφίας θα κυριαρχήσει στις διάφορες περιοχές του κόσμου; Η απάντηση σ’αυτό το ερώτημα θα εξαρτηθεί από το περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης. Γι’ αυτό το λόγο, οι εξελίξεις στη μετάδοση στον κυβερνοχώρο [cybercasting] πρέπει να ερμηνευτούν μέσα στο γενικότερο πλαίσιο των ποικίλων περιβαλλόντων των παγκοσμίων μέσων ενημέρωσης. Έχοντας αυτό υπόψη, πέντε διαφορετικά παγκόσμια περιβάλλοντα πληροφορίας μπορούν να αναγνωριστούν τα οποία αποκαλύπτουν συγκεκριμένα προφίλ μετάδοσης στον κυβερνοχώρο (δηλαδή έλεγχο πρόσβασης, τεχνολογική υποδομή, περιεχόμενο του
Web site). Αν και ο υπολογιστής έχει εξελιχθεί από PC σε είσοδο σε ένα πολυλειτουργικό παγκόσμιο δίκτυο (βλέπε π.χ., Financial Times, 1996b), είναι παρόλα αυτά ουσιαστικό να ξέρουμε το πού βρίσκεται κάποιος συγκεκριμένος υπολογιστής και να αναγνωρίζουμε τις συγκεκριμένες πληροφοριακές ανάγκες του χρήστη κάθε περιβάλλοντος. Ο καθορισμός ενός τέτοιου συγκεκριμένου προφίλ βοηθάει επίσης να ξεκαθαρίσουμε τις διαφορετικές στάσεις και τις ποικίλες επικοινωνιακές ιδεολογίες αυτής της παγκόσμιας σφαίρας, καθώς επίσης και τις προτιμήσεις πληροφοριακών θεμάτων που προκύπτουν στο γενικότερο πλαίσιο του περιβάλλοντος επικοινωνίας (δηλαδή ποιά μέσα ενημέρωσης είναι διαθέσιμα). Τα προφίλ ποικίλλουν από περιβάλλον σε περιβάλλον. Προτείνω να χαρακτηρίσουμε αυτά τα περιβάλλοντα υπό το φως του συνόλου των δομών των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να καθορίσουμε συγκεκριμένα προφίλ του Internet, μέσα στο συνολικό σκηνικό των μέσων ενημέρωσης. Αυτό θα βοηθήσει να ξεκαθαρίσουμε το ρόλο της αλληλεπίδρασης των μέσων ενημέρωσης μέσα σ ’ένα περιβάλλον που αναπτύσσεται ευρέως σε μία πλουραλιστική κοινωνία, αλλά περιορίζεται από την ισχυρή κυβερνητική επιρροή σε ένα πολιτειακά ελεγχόμενο περιβάλλον μέσων ενημέρωσης. Αυτές οι προδιαγραφές επιτρέπουν επίσης να αναγνωρίζονται διαφορετικά στυλ δημοσιογραφίας τόσο μέσα όσο και μεταξύ περιβαλλόντων.Περιβάλλον Διασκορπισμού Σήματος
Τα περιβάλλοντα διασκορπισμού σήματος [spillover environments] μπορούν να χαρακτηριστούν από ένα χαμηλό επίπεδο τεχνικής υποδομής. Γεωγραφικά τοποθετούνται είτε εντός είτε πάνω στο όριο του ίχνους των δορυφορικών αναμεταδοτών των περιβαλλόντων των μεγαλύτερων μέσων ενημέρωσης. Αν και μερικά διεθνή τηλεοπτικά κανάλια μπορούν να ληφθούν μέσα σε περιοχές διασκορπισμού του σήματος, το περιεχόμενο του προγράμματος δεν απευθύνεται στο κοινό τους, αλλά προσαρμόζεται στις μεγάλες αγορές των μέσων ενημέρωσης για τις οποίες παράγεται. Τα λαμβανόμενα δορυφορικά ίχνη αυτού του περιβάλλοντος γεφυρώνουν το κενό μεταξύ των ρυθμίσεων άλλων μεγάλων μέσων ενημέρωσης. Ο όρος διασκορπισμός [spillover] σχετίζεται με αυτή τη λειτουργία αναμετάδοσης των μεγαλύτερων δορυφορικών ιχνών (για παράδειγμα, η Κεντρική Αφρική είναι είναι ένας σταθμός αναμετάδοσης ή οριακό περιβάλλον του Arabsat 10, ο οποίος συνδέει τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή). Άρα ο όρος διασκορπισμός , εφαρμόζεται σε μια περιστασιακή ροή διεθνούς προγράμματος.
Αυτό το περιβάλλον διασκορπισμού σήματος χαρακτηρίζεται επίσης από ένα σχετικά χαμηλό βαθμό ελέγχου της ροής του διεθνούς προγράμματος και ένα χαμηλό επίπεδο περιφερειακής εκπροσώπησης μέσα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Ο όρος διασκορπισμός δεν υπονοεί την ενεργό πολιτειακή παρέμβαση με σκοπό τον περιορισμό της εκπομπής αλλά ό,τι από μια προοπτική παγκόσμιας εκπομπής η περιφέρεια δεν είναι μία ιδιαίτερα ελκυστική αγορά. Οι απομακρυσμένες περιοχές όπως το Yukon, καθώς επίσης διάφορες ασιατικές χώρες, μπορούν να θεωρηθούν περιβάλλοντα διασκορπισμού σήματος. Το προφίλ της χρήσης του Internet σε περιβάλλοντα διασκορπισμού σήματος επηρεάζει και την επικοινωνία μεταξύ της κοινότητας και την επαγγελματική υποδομή.
Το Internet μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε απομακρυσμένες περιοχές για να διευκολύνει την κοινοτική επικοινωνία που θα ήταν αδύνατη διαφορετικά. Από τις 46 αφρικανικές χώρες, μόνο 30 έχουν πρόσβαση στο Internet και από αυτές, μόνο η Γκάνα, η Κένυα, η Τυνησία, η Ζάμπια, η Ζιμπάμπουε και η Νότια Αφρική έχουν πλήρη σύνδεση με το Internet. Το αφρικανικό περιβάλλον διασκορπισμού σήματος χαρακτηρίζεται επίσης από χαμηλής πυκνότητας τηλεπικοινωνίες, γεγονός που φυσικά επηρεάζει την υποδομή του Internet και έχει οδηγήσει σε μία ειδική περιφερειακή ανάπτυξη. Ενώ η δορυφορική τηλεόραση είναι εύκολα προσβάσιμη, η πρόσβαση στο παλιότερο μέσον του τηλεφώνου είναι ακόμα ανομοιογενής στην Αφρική. Το πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός
ότι η Αφρική έχει 12% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά μόνο 2% από τις παγκόσμιες κύριες τηλεφωνικές γραμμές. Αν το θέσουμε διαφορετικά, η Αφρική έχει την χαμηλότερη ανάπτυξη στην πυκνότητα τηλεπικοινωνιών (κύριες τηλεφωνικές γραμμές ανά 100 κατοίκους) από κάθε αναπτυσσόμενη περιοχή τα τελευταία 10 χρόνια (Internet World, 1995d, σελ.103). Επιπλέον, περίπου τα μισά από αυτά τα τηλέφωνα είναι τοποθετημένα στις μεγαλύτερες πόλεις και τα επιχειρηματικά κέντρα. Άρα, είναι πολύ πιο εύκολο να κάνει κανείς δορυφορικές ταχείας-κλήσης τηλεφωνικές συνδιαλέξεις στην Ευρώπη μέσω του INTELSAT (του μοναδικού οργανισμού που παρέχει μια πλήρη παγκόσμια δορυφορική κάλυψη και προσφέρει τηλέφωνο, τηλεόραση και υπηρεσίες διανομής δεδομένων σε δισεκατομμύρια ανθρώπων σε κάθε ήπειρο) από το να καλείς άλλες αφρικανικές χώρες ή ακόμα και άλλες περιοχές μέσα σε μια χώρα. Παρόλο που η τηλεόραση συνδέει τις αφρικανικές χώρες με τον υπόλοιπο κόσμο μέσω του ίδιου παγκοσμίου προγραμματισμού και πρόσβασης του προγράμματος (για παράδειγμα η εκπομπή του CNN International μέσω δορυφόρου και η διανομή του σε ξενοδοχεία), το Internet έχει τη δυναμική να γεφυρώσει τα κενά μέσα σε αυτά τα επικοινωνιακά συστήματα, εγκαθιδρύοντας ένα δίκτυο για επικοινωνία κοινοτικού εύρους. Αυτή η εφαρμογή του Internet και του World Wide Web είναι πολύ διαφορετική από τη χρήση τους σe πλουραλιστικά περιβάλλοντα όπως στις Η.Π.Α. όπου το Internet θεωρείται σαν ένα εργαλείο για παγκόσμια επικοινωνία.Υπάρχουν ποικίλα επίπεδα κοινοτικού εύρους επικοινωνίας διαμέσου του Internet στην Αφρική. Για παράδειγμα, η Africa Online έχει μια έντονη τοπικιστική έμφαση που είναι εμφανής σε θέματα όπως Κυβέρνηση και Υγεία σε τοπικούς τίτλους (όπως ο ρόλος των δημοσιογράφων ως προστάτες των δικαιωμάτων των ανθρώπων, δοσμένος από την
Zambia Post) και σ’ έναν on-line τουριστικό οδηγό καθώς επίσης και σε σαφώς ορισμένους συνδέσμους [links] σε πληροφορίες σχετικές με την Αφρική, που παρέχονται από κεντρικούς υπολογιστές που βρίσκονται σε άλλα μέρη του κόσμου (όπως το Web site των Αφρικανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια) και από on-line εφημερίδες. Αν και η πρόσβαση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή είναι περιορισμένη στην Αφρική, τα πρώτα κυβερνο-καφέ [cybercafes] έχουν ήδη οργανωθεί στη Γκάνα° Πουλάνε φαγητό και ποτά ενώ παράλληλα προσφέρουν χρήση του Internet και δωρεάν μαθήματα για το Internet (Internet World, 1995, σελ.102). Η κοινοτικού εύρους επικοινωνία βελτιώνει τις επαφές όχι μόνο με γειτονικές χώρες, αλλά επίσης ανάμεσα σε πόλεις και απομακρυσμένες περιοχές.Ένας αριθμός επικοινωνιακών προγραμμάτων έχούν συσταθεί με σκοπό να παρέχουν τεχνική υποστήριξη, όπως το Capacity Building for Electronic Communications in Africa (CABECA), το οποίο ιδρύθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη και τον Καναδά. Τα πανεπιστήμια χρησιμεύουν σαν κέντρα σε διάφορες αφρικανικές περιοχές. Ένα άλλο πρόγραμμα συστάθηκε το Μάιο του 1994 από την Κοινότητα Ανάπτυξης της Νότιας Αφρικής (SADC). Οι μετέχουσες χώρες συμφώνησαν στις κυριότερες επικοινωνιακές πολιτικές και πρότυπα για ένα σύστημα που θα βοηθούσε τη σύνδεση των χωρών της SADC (Αγκόλα, Κένυα, Μαλάουι, Μοζαμβίκη, Ναμίμπια, Νότια Αφρική, Σουαζιλάνδη, Τανζανία, Ζάμπια, Ζα? ρ και Ζιμπάουε). Αυτό το δίκτυο συνδέει τις κυβερνήσεις της SADC και παρέχει βάσεις δεδομένων σχετικά με χώρες της περιοχής ώστε να καταστήσουν τις αφρικανικές επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια, αλλά και τα άτομα ικανά να μάθουν για την Αφρική (
Internet World, 1995d, σελ.104). Αυτού του είδους η επικοινωνία παρέχει τοπική πληροφόρηση όχι μόνο στους κατοίκους, αλλά και στους Αφρικανούς που ζουν στο εξωτερικό και σε ένα ευρύτερο διεθνές κοινό.Η βελτίωση της δημοσιογραφικής υποδομής είναι επίσης απαραίτητη στις περιοχές διασκορπισμού σήματος. Mε σκοπό την υποστήριξη της δημοσιογραφίας στη Νότια Αφρική, για παράδειγμα, το Ίδρυμα Μέσων Ενημέρωσης για τη Νότια Αφρική (MISA) σύστησε το πρόγραμμα MISANET για να βελτιώσει τη ροή πληροφοριών μεταξύ των εφημερίδων στην περιοχή.(
Internet World, 1995cd, σελ.105). Μέχρι πρόσφατα, τα διεθνή νέα έρχονταν σχεδόν αποκλειστικά από το Reuters, το Νοτιοαφρικανικό Πρακτορείο Τύπου [South African Press Agency], και το Associated Press. Ό,τι ήξεραν οι Αφρικανοί για τις γειτονικές τους χώρες καθοριζόταν από εκδότες στο Λονδίνο. Για να βελτιωθεί η κατάσταση οι δημοσιογράφοι ανέπτυξαν το MISANET, ένα σύστημα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) που βρίσκεται στο Windhoek της Ναμίμπια. Είναι ένας απλός πίνακας δελτίων ειδήσεων που περιλαμβάνουν μόνο κείμενο όπου οι εκδότες μπορούν να στείλουν τοπικές ιστορίες και όπου τα μέλη της MISA από την περιοχή και ολόκληρο τον κόσμο μπορούν να έρθουν σε επσφή ο ένας με τον άλλο (Internet World, 1995d, σελ.105). Αυτό το πρόγραμμα έχει βοηθήσει στο να βελτιωθεί η κατάσταση τρομερά: Τώρα χρειάζονται μόνο πέντε λεπτά για να βάλεις μια ιστορία στο Internet, συν άλλες έξι ώρες ώστε το μήνυμα να περάσει διαμέσου του συστήματος “αποθήκευσε-και-προώθησε [store-and-forward] που χρησιμοποιείται για να φύγει το μήνυμα έξω από τη Ναμίμπια. Οι έξι ώρες μπορεί να μοιάζουν μια αιωνιότητα. (Internet World, 1995d, σελ.105). Επιπρόσθετα με την επιτάχυνση της επικοινωνιακής ροής αυτό το δίκτυο είναι αποδοτικό σε σχέση με το κόστος. Η Africa Online έχει 750 συνδρομητές (από το Νοέμβριο του 1995) που στέλνουν και λαμβάνουν e-mail και ειδήσεις από το Reuters και ρεπορτάζ από την Ανατολική Αφρική ώστε να συντάσσουν καθημερινά ειδησεογραφικές ιστορίες τις οποίες στέλνει μια δημοσιογραφική ομάδα του Να? ρόμπι, που εφοδιάζει με άρθρα-αφιερώματα για ταυτόχρονη δημοσίευση [features-syndicate group], στο Αμερικανικό γραφείο για να τοποθετηθούν στο Web site (Internet World, 1995d, σελ.106).Αυτό το Web site είναι προσβάσιμο από την Κένυα αλλά σύντομα θα είναι διαθέσιμο και στην Ουγκάντα. Τέτοια προγράμματα βελτιώνουν την επικοινωνία εκτός των συνόρων στην Αφρική. Το πρόγραμμα Hornet που εδρεύει στην Addis Abeba της Αιθιοπίας είναι μια ελεύθερη υπηρεσία δικτύωσης υπολογιστών που εγκαθιδρύθηκε στις αρχές του 1944 για την ανταλλαγή πληροφοριών στο Horn της Αφρικής μέσω ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Στους χρήστες αυτής της υπηρεσίας περιλαμβάνονται ακαδημα? κοί, κυβερνήσεις και μη-κυβερνητικοί οργανισμοί, υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών, επιχειρηματίες και διπλωμάτες.Κρατικά-Ελεγχόμενο, Περιορισμένης Διεθνούς Εμπορευματοποίησης Περιβάλλον.
Αυτό το δεύτερο μοντέλο περιβάλλοντος καθορίζεται από το γεγονός ό,τι παρόλο που οι κυβερνήσεις μπορούν να έχουν την ιδιοκτησία, τη διαχείριση και τον έλεγχο των εγχωρίων μέσων ενημέρωσης, έχουν μόνο ελάχιστο έλεγχο πάνω στις διεθνείς εμπορικές μεταδόσεις. Για παράδειγμα, αν και το Internet εισήχθη στην Κίνα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 το χρησιμοποιούσαν ειδικά σαν ένα εργαλείο πληροφόρησης κατά τη διάρκεια της φοιτητικής εξέγερσης των φοιτητών το 1989.Ενώ εκείνες τις ημέρες το e-mail χρησιμοποιούνταν κυρίως για να συνδέσει διαμαρτυρόμενους φοιτητές και να διανέμει πληροφορίες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, η ανάπτυξη άλλων τμημάτων του Internet όπως το World Wide Web έχει αργό ρυθμό στην Κίνα. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι γι’ αυτή την αργή ανάπτυξη. Η πρόσβαση σε υπολογιστές στην Κίνα περιορίζεται σε προνομιούχες ομάδες μεταξύ των οποίων είναι πανεπιστήμια και επιστημονικοί οργανισμοί. Πρόσφατα η Κίνα εδραίωσε επίσημα ελεγχόμενα κυκλώματα επικοινωνίας ώστε να ελέγχει τη ροή της ηλεκτρονικής πληροφορίας στο Internet. Αυτός ο νέος κανονισμός απαιτεί κάθε δίκτυο που προσφέρει υπηρεσίες του Internet να υπόκειται στη στενή επιτήρηση του Υπουργείου Ταχυδρομείου και Τηλεπικοινωνιών ή κάποιας από τις άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες που έχουν υποδειχθεί για αυτό το σκοπό (The New York Times, 6 Φεβρουαρίου 1996). Ένας άλλος λόγος για την αργή επέκταση είναι το γλωσσικό πρόβλημα: Η απόλυτη πλειοψηφία των επικοινωνιών στο Internet είναι στα αγγλικά, και η ικανότητα ομιλίας των αγγλικών των καθηγητών και των ερευνητών στα κινέζικα πανεπιστήμια—που αποτελούν το μεγαλύτερο αριθμό χρηστών του Internet—είναι ανεπαρκής
(Internet World, 1995e, σελ.110) .Η on-line έκδοση της People’s Daily, της επίσημης εφημερίδας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, (η οποία εκδίδεται στα αγγλικά και στα κινέζικα), στοχεύει σ’ ένα παγκόσμιο κοινό. Εκδίδεται από το Κέντρο Πληροφόρησης Information Center] της People’s Daily.Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, ένα σημαντικό ζήτημα είναι η αμοιβαία επικοινωνία. Σε ένα τόσο περιορισμένο πλαίσιο, όπου η πρόσβαση στην επικοινωνιακή υποδομή είναι εξαιρετικά περιορισμένη και στενά ελεγχόμενη, τα Web sites που επιτρέπουν αληθινή αλληλεπιδραστικότητα και ανταλλαγή πληροφοριών πρέπει να εγκαθίστανται εκτός περιοχής. Επειδή η ροή προγραμμάτων του Internet είναι παγκόσμια, τα Web sites που ασχολούνται με εσωτερικά κινέζικα ζητήματα μπορούν να βρίσκονται οπουδήποτε. Ένα από αυτά τα sites, το Digital Freedom Network, δημοσιοποιεί τα γραπτά των Κινέζων πολιτικών κρατουμένων καθώς και παρακολουθεί και μεταδίδει την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όχι μόνο στην Κίνα αλλά επίσης στη Βιρμανία και το Μπαγκλαντές. Αυτό το είδος της αμοιβαίας επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης είναι ένα άλλο παράδειγμα των καινούριων ευκαιριών της μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cyberecasting]. Αλληλεπιδραστικά Web sites προσεγγίζουν προβλήματα μιας συγκεκριμένης κοινωνίας αλλά γεωγραφικά τοποθετoύνται εκτός της κοινωνίας αυτής.
Άλλο ένα είδος αμοιβαίας επικοινωνίας είναι η χρήση του Internet από πολιτικές μειονότητες ή από αντιπολιτευόμενες ομάδες σε ένα περιορισμένο περιβάλλον μέσων ενημέρωσης. Αυτό το είδος της αμοιβαίας επικοινωνίας είχε πρόσφατα χρησιμοποιηθεί από κόμματα της αντιπολίτευσης στη Σιγκαπούρη, όπου τα επίσημα μέσα ενημέρωσης είναι περιορισμένα από την απροθυμία της κυβέρνησης να επιτρέψει πλήρη ελευθερία της πολιτικής έκφρασης (
Financial Times, 1996a).Μετακομμουνιστικό Μεταβατικό Περιβάλλον
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (συμπεριλαμβανομένων και των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης) σε κοινωνίες που υφίστανται τη μετάβαση από τον κομμουνισμό προς τη δημοκρατία, χαρακτηρίζονται από μια ασαφώς καθορισμένη νομική κατάσταση (ή από την πλήρη ανυπαρξία της), την ακόμη ζωντανή ιστορία της σοσιαλιστικής πολιτικής για τα μέσα ενημέρωσης και μια εμπορική αγορά στην οποία διεθνή και εγχώρια κανάλια μετάδοσης συνυπάρχουν με ποικίλους τοπικούς και περιφερειακούς σταθμούς χωρίς άδεια. Όσον αφορά το Internet, οι αρχικοί χρήστες στην Κεντρική Ευρώπη και αλλού ήταν κυρίως οι ακαδημαϊκές και επιστημονικές κοινότητες. Αλλά η νέα επιχειρηματική δραστηριότητα, σε συνδυασμό με μια επείγουσα ανάγκη για την εγκαθίδρυση βασικών επιχειρηματικών συστημάτων βασισμένων σε υπολογιστές, έχει οδηγήσει τις επιχειρήσεις σε έναν ορμητικό on-line συνωστισμό
(Central European Economic Review, 1995, σελ..19).Η κρίσιμη ανάγκη για την αποτελεσματική επικοινωνία των επιχειρήσεων στη Ρωσία οδήγησε στην εγκαθίδρυση ενός δικτύου ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail network) μεταξύ νέων μικρών επιχειρήσεων στη Ρωσία καθώς και διεθνώς. Αυτό το νέο δίκτυο περιέχει επίσης δελτία μηνυμάτων που περιλαμβάνουν διαφημίσεις καθώς και επιχειρηματικές πληροφορίες. Η χρήση του Internet έχει βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεπεράσουν τα τηλεπικοινωνιακά προβλήματα στην ανατολική Ευρώπη και στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Ο ρυθμός ανέπτυξης της περιοχής είναι ένας από τους γρηγορότερους στον κόσμο. Η χρήση του Internet έχει αυξηθεί περισσότερο από 30% στην ανατολική Ευρώπη, συγκρινόμενη με επίπεδα μόνο 3-4% στην δυτική Ευρώπη (
Central European Economic Review, 1995, σελ..19). Οι on-line εκδόσεις των εφημερίδων της Ανατολικής Ευρώπης περιλαμβάνουν αρκετές που είναι σχετικές με εθνικές και διεθνείς επιχειρήσεις° όπως η European Business Contact και Analytica Moscow (και οι δύο εκδίδονται στη Μόσχα), η Gazeta Biuro i Komputer (Βαρσοβία) και η Pravda (Μπρατισλάβα).Άλλες επιχειρήσεις έχουν επίσης εισχωρήσει στη virtual αγορά στην Ανατολική Ευρώπη και στην πρώην Σοβιετική Ένωση, όπως η γραμμή γνωριμιών
” στη Ρωσία και μία virtual pub στη δημοκρατία της Τσεχίας που παρέχει συνταγές για παρασκευή μπύρας (Central European Economic Review, 1995, σελ.20). Περιστασιακά, θέματα της ποπ κουλτούρας φτάνουν επίσης στο παγκόσμιο ακροατήριο μέσω δελτίων ειδήσεων από την περιοχή: Ένας Ρουμάνος ...ισχυρίζεται ότι ο Έλβις Πρίσλευ περιπλανιέται στα υπόγεια του Curtea Veche στο Βουκουρέστι (Παλιά Πριγκηπική Αυλή) Κάθε Τρίτη βράδυ τραγουδώντας In the Ghetto (Central European Economic Review 1995, σελ.20).Πλουραλιστικό Περιβάλλον
Αυτός ο τέταρτος τύπος περιβάλλοντος των μέσων ενημέρωσης χαρακτηρίζεται από βασικούς κανόνες και μια ευρεία αγορά τόσο των τύπων των μέσων ενημέρωσης όσο και του περιεχομένου. Στα πλουραλιστικά περιβάλλοντα, τα μέσα ενημέρωσης πρωταρχικώς θεωρούνται ως εμπορικές εταιρείες. Ανάλογα, η ανάπτυξη του Internet είναι έντονη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ιδιαίτερα υπήρξε μια τρομακτική αύξηση στον αριθμό των Web sites το 1995. Από τον Ιούλιο του 1994 ως τον Ιούλιο του 1995, ο αριθμός των περιφερειακών υπολογιστών [hosts] που μετρήθηκαν ανήλθε από 3,2 σε 6,6 εκατομμύρια
(Internet World, 1995a, σελ..47), με κατά εκτίμηση 120 εκατομμύρια μηχανές να αναμένεται να συνδεθούν στο Internet το έτος 2000. Σήμερα, περισσότεροι από τους μισούς απ’ όλους τους υπολογιστές που είναι συνδεδεμένοι στο Internet βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσα σ’ αυτό το πλουραλιστικό περιβάλλον οι δυνατότητες του Internet και ειδικότερα του World Wide Web έχουν πλήρως ξεδιπλωθεί. Η ανάπτυξη του World Wide Web συνεπάγεται νέα μοντέλα μετάδοσης στον κυβερνοχώρο [cybercasting models] για την οργάνωση, παρουσίαση και εμπορευματοποίηση του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επίσης προσφέρουν τη μεγαλύτερη ποικιλία των on-line εκδόσεων, και πολλά Web sites που έχουν έδρα εκεί εμπλέκονται επίσης σε διαδικασίες αμοιβαίας επικοινωνίας (π.χ.το Digital Freedom Network στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια έχει ένα Web site στην Αφρική). Γύρω στις 335 εφημερίδες που έχουν έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες παρέχουν on-line εκδόσεις στο World Wide Web. Aυτές περιλαμβάνουν 6 εθνικές εφημερίδες και 329 τοπικές και περιφερειακές εφημερίδες. Ο μεγαλύτερος αριθμός αυτών (54) προέρχεται από το Ιλλινόις. Αυτή η καταπληκτική ποικιλία των τοπικών μέσων ενημέρωσης υπογραμμίζει την τεράστια τεχνική και οικονομική δυνατότητα των Ηνωμένων Πολιτειών όπως και το ανώτερο επίπεδο δημοσιογραφικού επαγγελματισμού που χρειάζεται για να παραχθεί τέτοια ευρεία γκάμα on-line εκδόσεων.Eξαιτίας της ανάπτυξης της νέας αγοράς του Internet, η βιομηχανίες των μέσων ενημέρωσης συγχωνεύονται έτσι ώστε να αποκτήσουν επικερδή προγράμματα ή τμήματα της τεχνικής αγοράς. Αν και αυτή η τάση επηρεάζει κατά κύριο λόγο τις αγορές της τηλεόρασης και της ψυχαγωγίας, επιδρά επίσης και στο περιεχόμενο του Internet (π.χ. το Time Warner/CNN Pathfinder Web Site) και τον εφοδιασμό με δημοσιογραφικό υλικό [syndication].Οι βιομηχανίες που “κατεβάζουν” δεδομένα από το Internet επίσης εκμεταλλεύονται αυτή την αγορά. Οι εταιρίες καλωδιακής και τηλεπικοινωνιών των Ηνωμένων Πολιτειών
επεκτείνουν τις αρχικές τους υπηρεσίες στις νέες ηλεκτρονικές αγορές των υπηρεσιών μετάδοσης δεδομένων.Οι τρεις μεγαλύτεροι καλωδιακοί οργανισμοί των Ηνωμένων Πολιτειών—Tele-Communications Inc.(TCI), Time Warner και Comcast—ήδη προσφέρουν υπηρεσίες μετάδοσης εμπορικών δεδομένων σε επιλεγμένες αγορές και ανταγωνίζονται τις τηλεφωνικές εταιρείες παρέχοντας υπηρεσίες για το “κατέβασμα” δεδομένων μέσω ομοαξονικού καλωδίου σε αντίθεση με τις συμβατικές (χάλκινες) τηλεφωνικές γραμμές° αυτή η πρόοδος επιταχύνει τη διαδικασία του “κατεβάσματος” δεδομένων τρομερά. Οι υπηρεσίες των on-line παροχέων όπως η CompuServe, ο δεύτερος μεγαλύτερος παροχέας on-line υπηρεσιών των Ηνωμένων Πολιτειών με περίπου 4,3 εκατομμύρια συνδρομητές (η America Online κατατάσσεται πρώτη με περίπου 7 εκατομμύρια συνδρομητές και η Prodigy τρίτη), προσαρμόζουν τις αγορές σε νέα τμήματα υπηρεσιών του Internet (π.χ. Sprynet) και σε μικρό σαφώς ορισμένο κοινό του Internet όπως οι αρχάριοι χρήστες υπολογιστών (New York Times, 1996b). Το ίδιο ισχύει και για την America Online και τα νέα της GNN, και AT&T και τώρα προσφέρει πρόσβαση στο Internet στους πελατών των τηλεφωνικών της υπηρεσιών μέσω των Worldnet Services της. Η αγορές modem επίσης επεκτείνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνώς. Εταιρείες όπως η Intel Corporation, η U.S. Robotics και η Sun Microsystems έχουν σχεδιάσει καλωδιακά modems και υλικό υπολογιστών [computer hardware] ειδικά για χρήση στο Internet. Εκτός από εγχώριες στρατηγικές διαφοροποίησης η διεθνής επέκταση έχει ήδη αρχίσει να εμπορευματοποιεί τις υπηρεσίες του Internet σε άλλα περιβάλλοντα.Δυαδικό Περιβάλλον
Τελικά το δυαδικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έναν παραλληλισμό κρατικών προγραμμάτων και τον διεθνή χειρισμό εμπορικών καναλιών. Εφαρμόζεται ειδικά στη δυτική Ευρώπη και περιλαμβάνει ποικίλα μοντέλα από κρατικά ελεγχόμενες δημόσιες υπηρεσίες εκπομπής και ξεκάθαρους περιορισμούς στην εμπορική τηλεόραση σε εθνικό και διεθνές πλαίσιο. Ενώ οι βιομηχανίες τηλεόρασης της Δυτικής Ευρώπης ελέγχονται νόμιμα, το Internet παραμένει ανεπηρέαστο από νομικούς περιορισμούς και έχει γίνει μια συμπληρωματική αγορά για κανάλια εκπομπής και έντυπα μέσα και virtual περιοχή εναλλακτικής κουλτούρας. Το 1995, η ανάπτυξη του Internet στη Δυτική Ευρώπη ήταν αξιοσημείωτη.
Τα δυτικοευρωπαϊκα έντυπα και—πιο πρόσφατα—τα εκπεμπόμενα μέσα ενημέρωσης εισδύουν όλο και περισσότερο στην on-line αγορά. Στο μεταξύ, τα κανάλια εκπομπής δημόσιων υπηρεσιών είναι επίσης on-line. Το BBC, σε συμφωνία με τους στόχους του κρατικού προγράμματος παρέχει ένα εκπαιδευτικό και πληροφοριακό Web site, όπως και η Deutche Welle σε σύμπραξη με την Canadian Broadcasting Corporation και την Voice of America. Εμπορικά καναλια μετάδοσης (όπως το γερμανικό RTL και το SAT 1) εστιάζουν πρωταρχικά σε ένα ψυχαγωγικό περιεχόμενο. Τα δυτικοευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης εγκαθιδρύσει Web sites. Σ’αυτά τα μέσα συμπεριλαμβάνονται κυρίως οι μεγάλες εθνικές εφημερίδες όπως η
Frankfurter Allgemeine και ειδησεογραφικά περιοδικά όπως το Der Spiegel. Η Γερμανική αγορά είναι ένα καλό παράδειγμα δυαδικού περιβάλλοντος με περίπου ένα εκατομμύριο συνδρομητές σε on-line υπηρεσίες. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ένα παρόμοιο ρυθμό on-line συνδρομής, ενώ η Γαλλία έχει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρώπη (αν και ο παροχέας των on-line υπηρεσιών τους είναι η Minitel-Service, η οποία πρέπει να αναοργανωθεί για να γίνει συμβατή με τα τρέχοντα πρότυπα λογισμικού) (Zimmer 1995).Στο δυαδικό περιβάλλον της Δυτικής Ευρώπης, τα μέσα ενημέρωσης θεωρούνται σαν ένα αναπόσπαστο στοιχείο μιας εθνικής κουλτούρας που περιλαμβάνει κοινωνικές και δημόσιες ευθύνες καθώς και (περιορισμένη) ανάληψη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών. Εξαιτίας αυτής της δομής, η εμπορευματοποίηση των μέσων ενημέρωσης είναι περιορισμένη και κάθε δημόσια επιχείρηση ρυθμίζεται από το νόμο.
Αυτά τα πέντε περιβάλλοντα δείχνουν ότι ο τοπικισμός του Internet περιλαμβάνει όχι μόνο διαφορετικές προσεγγίσεις στη μετάδοση στον κυβερνοχώρο αλλά και διαφορετικές ιδεολογίες που συσχετίζονται με την τεχνολογία του Internet. Το Internet έχει επίσης διαφορετική σημασία και λειτουργίες σε διάφορες περιοχές μέσων ενημέρωσης που επίσης συνδέονται με ποικίλους τρόπους πρόσβασης, όπως από την εργασία ή το πανεπιστήμιο, τοπικούς ή εθνικούς παροχείς πρόσβασης μέσω τηλεφωνικής κλήσης [dial-up access], περιφερειακές
, εθνικές και διεθνείς τηλεφωνικές εταιρείες, και κοινωφελείς υπηρεσίες πληροφοριών μαζικής αγοράς (π.χ. America Online, CompuServe ή MSN) ή εταιρείες καλωδιακής τηλεόρασης (η οποία σύντομα θα είναι δυνατή στις Η.Π.Α.).Το Internet και το World Wide Web είναι στενά συνδεδεμένα με άλλα κανάλια μέσων ενημέρωσης και τοπικές επικοινωνιακές απαιτήσεις που αποτελούν το υπόβαθρο για την ιδιαίτερη σημασία και το πολιτιστικό πλαίσιο τους. Έτσι η κυβερνοδημοσιογραφία σαν ένας νέος τύπος δημοσιογραφίας μέσα σε μια παγκόσμια κοινότητα, έρχεται αντιμέτωπη με τοπικιστικά προβλήματα σε κάθε ένα από τα περιβάλλοντα των μέσων ενημέρωσης που περιγράφονται παραπάνω. Σε κάθε περιβάλλον, το World Wide Web συνδέεται με ιδιαίτερες απαιτήσεις και ευκαιρίες, όπως η ανάπτυξη της περιφερειακής επικοινωνίας, η σύνδεση τεχνολογικων κενών που αλλιώς θα έμεναν αγεφύρωτα και η παροχή αλληλεπιδραστικών Web sites. Η αυξανόμενη πολυγλωσσία του World Wide Web και το γλωσσικό πρόβλημα υπογραμμίζει γενικώς μία άλλη άποψη η οποία είναι σχετική με διαφορετικά περιβάλλοντα. Εξαιτίας της αύξησης των τοπικών καθώς και των εξωκοινωνικων αλληλεπιδραστικών Web sites, η γλωσσική ποικιλία είναι ουσιώδης (τα Web sites θα έπρεπε να είναι τουλάχιστο δίγλωσσα με τα αγγλικά σαν γενική επιλογή) για την εδραίωση της τοπικής επικοινωνίας και τη διάδόση της πληροφορίας παγκοσμίως. Επιπρόσθετα σε αυτές τις ιδιαίτερες θεωρήσεις, η κυβερνοδημοσιογραφία (σε αντίθεση με τη συμβατική δημοσιογραφία) επικοινωνεί τόσο μέσα σε ένα περιβάλλον μέσων ενημέρωσης όσο και διαμέσου παγκοσμίων περιβαλλόντων. Αυτή η δυαδικότητα απαιτεί συγκεκριμένους τρόπους κατανόησης, παρουσίασης και επιλογής θεμάτων.
Πολιτιστική Κυριαρχία
Μέσα στα τελευταία 15 χρόνια, η παγκόσμια επικοινωνία πέτυχε μια πολυπλοκότητα που είναι όλο και πιο δύσκολο να κατανοηθεί. Η παγκόσμια επικοινωνία τώρα μας επιτρέπει να “γίνουμε αυτόπτες μάρτυρες” σε ειδησεογραφικά συμβάντα που λαμβάνουν χώρα σε απομακρυσμένες περιοχές εξίσου καλά με αυτά που συμβαίνουν στα παγκόσμια κέντρα πολιτικής και εμπορίου και να πληροφορηθούμε για ζητήματα παγκόσμιας, περιφερειακής ή τοπικής σημασίας. Αυτές οι παγκόσμιες διεργασίες, κατά τις οποίες πληροφορία και γνώση, αξίες και ηθική, αισθητικές και τρόποι ζωής, ανταλλάσσονται, αυτονομούνται όλο και και περισσότερο και στην πραγματικότητα
δημιουργούν μία τρίτη κουλτούρα (Featherstone 1990, σελ.1). Αυτό συνεπάγεται ένα παραγωγικό πλαίσιο ενότητας μέσα στο οποίο μπορεί να υπάρξει ποικιλία (Featherstone 1990, σελ.2). Έτσι η παγκόσμια επικοινωνία αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα από την εξάπλωση του εκσυγχρονισμού. Όπως υποστηρίζει ο Niklas Luhmann η καθολικότητα της παγκόσμιας επικοινωνίας δυναμικά αναπτύσσει συστήματα που λειτουργούν αυτόνομα (Luhmann 1982). Όμως αυτά τα προσωρινά και μόνιμα παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας επιδρούν όλο και περισσότερο στην εθνική και κοινωνική πραγματικότητα. Μέσα σ’αυτό το παγκόσμιο πλαίσιο, η κοινωνία της πληροφορίας όχι μόνο επηρεάζει τη ροή πληροφοριών παρέχοντας μία παγκόσμια ελεύθερη ροή, αλλά επίσης ενθαρρύνει μια εμπορευματοποίηση της πληροφορίας η οποία φαίνεται να αυξάνεται σε άμεση αναλογία με την έκπτωση των πολιτιστικών αξιών. Έτσι η κοινωνία της πληροφορίας δεν παράγει περισσότερη γνώση. Μάλλον, μετασχηματίζει τη γνώση ώστε να γίνεται όλο και περισσότερο σύγχρονη (Marvin 1987, σελ.59).H νέα θεωρία της παγκόσμιας επικοινωνίας θα μπορούσε όμως να βοηθήσει στον επαναπροσδιορισμό ή ακόμα και στην αντικατάσταση των συμβατικών εννοιών της διεθνούς επικοινωνίας. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα, ή ακόμα και αναρχία, της συμβατικής παγκόσμιας πολιτικής επικοινωνίας αποκαλύπτει στην πραγματικότητα αφηγήσεις των παγκοσμίων ειδήσεων . Διαφορετικοί ορισμοί της έννοιας και της σημασίας συγκεκριμένων πολιτικών γεγονότων, ιεραρχιών των ειδήσεων και πολιτικών θεμάτων αναμιγνύονται σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο. Η αυτονομία της παγκόσμιας επικοινωνίας όμως υπονοεί νέους ορισμούς της “ελευθερίας λόγου” και της “πολιτιστικής κυριαρχίας”. Αυτοί οι όροι πρέπει να επαναπροσδιοριστούν παίρνοντας υπό το φως της διεθνούς και τοπικιστικής παγκόσμιας επικοινωνίας, των on-line οργανωτικών θεμάτων (εκπροσώπηση, συμμετοχή, πρόσβαση) και των νέων επικοινωνιακών προκλήσεων (διαμεσολάβηση, διαλογικότητα). Ευρέα ρυθμιστικά μοντέλα πρέπει να αναπτυχθούν για να υποστηρίξουν και να προστατεύσουν μια διαφοροποιημένη παγκόσμια κουλτούρα, με
ιδιαίτερο επίκεντρο το επικοινωνιακό περιεχόμενο και την οργάνωση του παγκόσμιου δικτύου. Με σκοπό να εξασφαλιστεί μια ποικιλία διεθνών και τοπικιστικών στοιχείων, η διαφάνεια του εκδοτικού περιεχομένου είναι επίσης απαραίτητη. Αυτή η διαφάνεια πρέπει επίσης να εφαρμοστεί στις διαθέσιμες υπηρεσίες και στους τρόπους πρόσβασης. Η πληροφορία σχετικά με την καινούρια επικοινωνιακή υποδομή περιλαμβάνει όχι μόνο πληροφορία για το World Wide Web αλλά επίσης ένα σαφή ορισμό της διαμεσολάβησης και των σκοπών της κυβερνοδημοσιογραφίας και της δομής της πληροφορίας της. Η πολιτιστική κυριαρχία μπορεί να οριστεί όχι μόνο λαμβάνοντας υπόψη το Internet, αλλά επίσης σε αντιπαραβολή με το υπόβαθρο των άλλων μέσων ενημέρωσης και της ειδικής αλληλεξαρτησης των μέσων ενημέρωσης και των επικοινωνιακών κουλτούρων σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Σήμερα η τηλεόραση καλύπτει παγκόσμια θέματα και το Internet καλύπτει μικρότερα τμήματα που μπορούν να μεταδοθούν ανά τον κόσμο. Και τα δύο μέσα είναι σημαντικά γιατί η νέα εποχή των μέσων ενημέρωσης του επόμενου αιώνα θα απαιτεί μια νέα θεώρηση του κόσμου σαν σύνολο η οποία επίσης λαμβάνει υπόψη την πολιτιστική του ποικιλία.
Σημειώσεις:
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Appadurai, Arjun (1990). Disjuncture and Difference in the Global Cultural Economy, in Mike Featherstone, ed., Global Culture. Nationalism, Globalization and Modernity (London:Sage).
Barber, Benjamin (1994). Zwischen Dschihad und McWorld, Die Zeit (October 14, 1994), p.64.
Boyd-Barrett, Oliver (1977). Media Imperialism: Towards an International Framework for the Analysis of Media Systems, in James Curran, Michael Gurevitch, and Janet Woollacott, eds., Mass Communication and Society (London: Edward Arnold).
Bittner, John R. (1984). Law and Regulation of Electronic Media. Englewood Cliffs NJ: Prentice-Hall.
Central European Economic Review (1995). Internet. The East Is Wired (June 1995), pp. 18-22.
Dejesus, Edmund X. (1996). How the Internet will Replace Broadcasting, Byte (February 1996), pp. 51-64.
Donohue, George A., Phillip J. Tichenor, and Clarince N.Olien (1972). Gatekeeping: Mass Media Systems and Information Control, in Gerald Kline and Phillip J. Tichenor, eds., Current Perspectives in Mass Communication Research (London: Sage)
Die Zeit (1995). Selbst ist der Verlag (December 1, 1995), p.92.
Featherstone, Mike, ed. (1990). Global Culture. Nationalism, Globalization and Modernity. London:Sage.
Financial Times (1995a). Travellers on the Infobahn Start to Speak in Tongues (October 23, 1995), www.ft.com.
Financial Times (1995b). NBC and Microsoft to Launch All-News TV Service (December 15, 1995), www.ft.com.
Financial Times (1995c). Yahoo! Swiftly Turns Commercial (December 18, 1995), www.ft.com.
Financial Times (1995d). Online Provider (December 29, 1995), www.ft.com.
Financial Times (1996a). Singapore Election Fever Draws Net Fans (January 23, 1996), www.ft.com.
Financial Times (1996b). Heretic’s Vision (March 1, 1996), www.ft.com.
Galtung, Johan and Mari Holmboe Ruge (1965). The Structure of Foreign News, Journal of Peace Research, No.2, pp.64-91.
Gilder, George (1992). Life after Television. New York:Norton.
Habermas, Jürgen (1991). The Structural Transformation of the Public Sphere. Cambridge, MA: MIT Press. (Original: Strukturwandel der Öffentlichkeit. Frankfurt/Main: Luchterhand, 1962.)
Internet World (1995a). “Internet ’95” (November 1995, pp. 47-52.
Internet World (1995b). “Northern Explosure” (November 1995) pp. 119-120.
Internet World (1995c). “The Unfolding Net” (November 1995) pp. 42-45.
Internet World (1995d). “New Lifelines” (November 1995).pp. 102-106.
Internet World (1995e). “Dragons at the Gates” (November 1995).pp. 109-111
Lerner, Daniel (1958). The Passing of Traditional Society: Modernizing the Middle East. Glencoe, IL; The Free Press.
Luhmann, Niklas (1982). “The World Society as a Social System,” Journal of General Systems, No. 8, pp. 131-138.
Marvin, Carolyn (1987). “Information and History,”in Jennifer Daryl Slack and Fred Fejes, eds., The Ideology of the Information Age (Norwood,NJ: Ablex), pp. 49-62.
Mowlana, Hamid (1993), “The New Global Order and Cultural Ecology,” Media Culture and Society, No.15, pp. 9-27.
The New York Times (1996). “China Issues Rules To Monitor Internet” (February 6, 1996).
The New York Times (1996b). “CompuServe Is Joining Push To Broaden Internet Access” (February 7, 1996).
McLuhan,Marshall (1996) Understanding Media. New York: McGraw-Hill.
UNESCO (1980). Many Voices, One World. Paris: Unesco Press.
Volkmer, Ingrid (1995). Between Universalism and Particularism—Global Spheres of Mediation: A Study of CNN and Its Impact on Global Communication. Bielefeld: University of Bielefeld.
Wilke Jürgen, and Bernhard Rosenberger (1991). Die Nachrichten-Macher. Zu Strukturen und Arbeitsweisen von Nachrichtenagenturen am Beispiel von AP und dpa. Cologne: Böhlau.
Zimmer, Jochen (1995). “Online-Dienste für ein Massenpublikum?,” Media Perspektiven, No.10, pp. 476-488.
Πίσω στη σελίδα του μαθήματος